राजनीतिक नेतृत्व/समीक्षा बहस

नेपाली कांग्रेसका सांसद आनन्दप्रसाद ढुंगानाले संसदीय सुनुवाइ समितिले प्रस्तावित व्यक्तिहरूको अध्ययन र परीक्षण गरी मात्र अस्वीकार गर्ने निर्णय गर्नुपर्ने बताएका छन्। उनले समितिले विगतमा प्रधानन्यायाधीश सिफारिस पर्ने व्यक्तिलाई अस्वीकार गरेको स्मरण गराएका छन्।

धेरै प्रमुख राजनीतिक दलहरूले संविधान संशोधन प्रक्रियाको तरीकामा असहमति जनाएका छन् र सरकारको संशोधन प्यानलबाट नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमाले बाहिरिएका छन्। विरोधी दलहरूले प्यानलले संविधानको मूलभूत सिद्धान्तहरू परिवर्तन गर्न खोजेको आरोप लगाएका छन्।

नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमालेले प्रधानमन्त्री नेतृत्वको संविधान संशोधन कार्यदललाई कुनै सुझाव नदिने निर्णय गरेका छन् जसले बहस अझै तात्यो। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले प्रदेश सभा खारेज गरी संघीयताको पुनर्संरचना गर्ने प्रस्ताव अघि सारेको छ र यसले प्रदेश संरचनाको सुधार आवश्यक रहेको बताएका छन्।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले प्रदेश सभा खारेज र स्थानीय तह कटौतीसम्बन्धी संविधान संशोधन प्रस्ताव संसदमा पेस गरेको छ। पार्टीले प्रत्यक्ष निर्वाचित प्रधानमन्त्री र सशक्त शासकीय सुधारका एजेन्डा अघि सारेको छ।

राष्ट्रिय सभा सदस्य महन्थ ठाकुरले वर्तमान सरकारलाई नेपाली जनताको हित विपरित काम गरेको आरोप लगाउँदै यसलाई बाह्य मुलुकको प्रभावमा रहेको बताए। उनले मुलुकको स्वतन्त्रता संरक्षणमा नेतृत्व सक्रिय हुनुपर्ने जोड दिए।

जनमत पार्टीले बहुमत नहुँदै सरकारमा सहभागी हुनु गम्भीर राजनीतिक गल्ती ठहर गरेको छ र यसले पार्टी संगठन कमजोर बनाएको साथै बजेट विनियोजनमा उपेक्षा फैलाएको बताएको छ।

अशोक कुमार राई नेतृत्वको समूहले नयाँ समाजवादी पार्टी दर्ताको लागि निर्वाचन आयोगमा निवेदन दिएको छ। नयाँ पार्टीले समावेशी लोकतन्त्र, सामाजिक न्याय र सङ्घीयता मान्यताका साथ समृद्धि र सुशासनलाई लक्ष्य बनाएको छ।

नेकपा (एमाले)का उपाध्यक्ष विष्णुप्रसाद पौडेललाई सुर्खेतमा पार्टी कार्यक्रममा भाग लिँदै गर्दा पक्राउ गरिएको छ। एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले गिरफ्तारीलाई अपहरण शैलीको र प्रतिशोधपूर्ण कदम भनेका छन्।

विपक्षी दल नेकपाले आगामी आर्थिक वर्षको बजेट परिमार्जन गर्नुपर्ने र वर्तमान बजेट वितरणमुखी तथा अनुत्पादक रहेको असन्तुष्टि सार्वजनिक गरेको छ। सरकारले प्रदेशसभामा बजेट पुनर्विचार गर्नुपर्ने दबाब बढेको छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको पहिलो महाधिवेशनमा भारतीय जनता पार्टी लगायत विभिन्न मुलुकका पार्टीहरूले शुभकामना सन्देश पठाएका छन्। यसले पार्टीको अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा मान्यता र समर्थनलाई संकेत गर्दछ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको पहिलो महाधिवेशनलाई पार्टी उपसभापति डा. स्वर्णिम वाग्लेले नेपालको राजनीतिक पुनर्जागरणको प्रारम्भको रुपमा चिन्छन्। पार्टीले उदार लोकतन्त्र, प्रतिस्पर्धी अर्थतन्त्र, समन्यायिक समाज र सक्षम राज्य निर्माणलाई मुख्य लक्ष्य बनाएको छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले मधेस प्रदेश र १३ जिल्लामा अधिवेशन गर्न बाँकी राखेर ६ प्रदेश र ६४ जिल्लामा अधिवेशन सम्पन्न गरिसकेको छ। ६०९ पालिकामा तदर्थ समिति गठन गरिएको छ।

नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन कुमार थापा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको पहिलो महाधिवेशनमा सहभागी हुन चितवन आएका छन्। थापाले रास्वपाको निम्ति पठाएको निमन्त्रणा स्वीकार गरेका हुन्।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको राष्ट्रिय महाधिवेशन चितवनको भरतपुरमा भव्य रूपमा उद्घाटन भएको छ। पार्टी निकट संगठन र्‍याट र बाउन्सरले कार्यकर्ता व्यवस्थापन गर्दैछन् र नेपाल प्रहरी सुरक्षा सुनिश्चितमा खटिएको छ।

नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको महाधिवेशन उद्घाटन सत्रमा शुभकामना दिन सहभागी हुन गएका छन्।

नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका नेता राजेन्द्र पाण्डेले राष्ट्रिय स्वाधीनता रक्षा गर्न राजनीतिक दलहरूलाई एकजुट भएर सङ्घर्ष गर्न आह्वान गरेका छन्। उनले सरकारको जनविरोधी नीति र भूराजनीतिक सङ्कटमाथि चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको महाधिवेशनमा चार हजार दुई सय दस प्रतिनिधि विभिन्न प्रदेश र विभागबाट मनोनयन भएर सहभागी हुँदै छन्। पार्टी सभापति रवि लामिछाने र प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले महाधिवेशनमा सहभागिता जनाउने कार्यक्रम तय भएको छ।

राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले मंसिर २६ देखि २८ गतेसम्म महाधिवेशन गर्ने प्रस्ताव गरेको छ। अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देनले पार्टीलाई नयाँ ढंगले अगाडि बढाउनुपर्ने र महाधिवेशनलाई निष्पक्ष, स्वतन्त्र र पारदर्शी बनाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीको केन्द्रीय समिति बैठक विवादका बीच सुरु भएको हो जहाँ असन्तुष्ट समूहले बैठक बहिष्कार गरेको छ। विघटनको कारण पार्टी विधानअनुसार अधिकार नभएका सहभागीहरूले भाग लिन खोज्नु भएको हो।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको पहिलो राष्ट्रिय महाधिवेशनमा राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देन, जनमत पार्टीका अध्यक्ष डा. सीके राउत र पूर्वप्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराई सहभागी हुनेछन्।

नेपाली कांग्रेसभित्र संस्थापनइतर पक्षले सभापति गगन थापाको नेतृत्वमा प्रश्न उठाएर पार्टीभित्र एकलौटी र त्रास फैलिएको छ। डा. शेखर कोइरालाले पार्टीमा लोकतन्त्र मिचिएको आरोप लगाएका छन्।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी सुदूरपश्चिम प्रदेश अधिवेशनले इन्जिनियर प्रकाश विष्टलाई पुनः सभापति चयन गरी नयाँ पदाधिकारीहरू सर्वसम्मत चयन गरेको छ। नयाँ नेतृत्वले पार्टीलाई प्रदेशको पहिलो शक्ति बनाउने योजना बनाएको छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको पहिलो महाधिवेशनका लागि प्रतिनिधि सहभागीहरूको अन्तिम नामावली तयार गर्ने काम सुरु भएको छ। असार ७ देखि ९ गतेसम्म चितवनको भरतपुरमा महाधिवेशन हुँदैछ जहाँ नयाँ नेतृत्व चयन हुने छ।

नेकपा एमाले कोशी प्रदेशस्तरीय बैठकले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र समकालीन नेताहरूले नेतृत्वबाट विश्राम लिनुपर्ने र नेतृत्व पुनर्गठनको आवश्यकतालाई जोड दिएको छ।

नेकपा एमालेमा अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र उपाध्यक्ष विष्णुप्रसाद पौडेल तथा महासचिव शंकर पोखरेलबीच पार्टी पुनर्गठन र नेतृत्वमा विवाद भएपछि नेतृत्व परिवर्तन सम्भावना देखिएको छ। ओलीले घट्नेतर्फ चेतावनी दिएका छन्।

नेपाली कांग्रेसले नेपाल दलित सङ्घको अध्यक्षमा विपेन्द्र रामुदामुलाई नियुक्त गरेको छ। यो नियुक्ति पार्टी केन्द्रीय कार्यसम्पादन समितिको निर्णय अनुसार भएको हो।

नेपाली कांग्रेसमा सदस्यता अद्यावधिक विवादले देउवा-शेखर कोइरालाको समीकरणलाई जन्म दिएको छ, जसले संस्थापन पक्षलाई चुनौती दिएको छ। मधेस र कोसी प्रदेशमा भेला बोलाएर राजनीतिक दबाब बढाइरहेको छ।

नेपाल प्रजा परिषद्, जसले राणा शासनविरुद्धको क्रान्तिको सुरुआत गरेको थियो, २०७४ सालमा नेकपा एमालेसँग मर्ज भएको तथ्य सार्वजनिक भएको छ। उक्त पार्टीको स्थापना टंक प्रसाद आचार्यले गरेको थियो र यसले नेपालको राजनीतिक इतिहासमा महत्त्वपूर्ण स्थान राख्छ।

नेपाली कांग्रेसको इतर समूहले विराटनगरमा पार्टी एकताको लागि भेला गर्दै डा. शेखर कोइरालालाई सर्वमान्य नेता घोषणा गरेको छ। नेताहरूले पार्टी विभाजनविरोधी एकता जोड दिएका छन्।

राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीबाट छुटेका धवल शमशेर राणा समूह र दुर्गा प्रसाईंको महाअभियानले नयाँ पार्टी गठनका लागि सहमति गरि तयारी सुरु गरेको छ। धवल शमशेर राणालाई सांगठनिक नेतृत्व र दुर्गा प्रसाईंलाई सर्वमान्य नेता बनाउने निर्णय भएको छ।

नेपाली कांग्रेसको इतर पक्षले विराटनगरमा भेला गरी पार्टी नेतृत्व र सदस्यता अद्यावधिक प्रक्रियाप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरेको छ। गगन थापाको नेतृत्वविरुद्ध देउवा, कोइराला, र सिटौलाका समूहहरू एक भएका छन्।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीमा स्वार्थ समूहबीच लडाइँले प्रदेश अधिवेशन प्रभावित भएको छ, जसले पार्टी भित्रको तनावलाई उजागर गरेको छ।

रास्वपाको लुम्बिनी प्रदेश अधिवेशन दाङमा सुरु भएको छ, जसमा ५७ सदस्यीय प्रदेश कार्यसमिति चयन हुनेछ र सभापति पदका लागि धेरै आकाङ्क्षी छन्।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गण्डकी प्रदेशको पहिलो प्रदेश अधिवेशनमा चार जना सभापति आकाङ्क्षी रहेका छन् र नयाँ नेतृत्व चयनको तयारी भइरहेको छ।

इज्जतपूर्ण ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था इप्पानमा २४औं वार्षिक साधारणसभा तथा आठौँ अधिवेशनअघि विधान गायब भएको आरोप र नेतृत्व चयन विषयमा विवाद चर्किएको छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी बागमती प्रदेशको अधिवेशन हेटौँडामा सम्पन्न हुन लागेको छ, जहाँ करिब १ हजार ५०० प्रतिनिधिहरू र सभापति रवि लामिछाने सहभागी हुनेछन्। अधिवेशनमा नयाँ प्रदेश नेतृत्व चयन गरिने छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी नवलपुरको जिल्ला अधिवेशनमा सभापतिका लागि ६ जना उम्मेदवार छन् तर प्रतिनिधि विवादले मतदान प्रक्रिया रोकिएको छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले मुलुकको पछिल्लो राजनीतिक अवस्थाबारे छलफल गर्न सिंहदरबारमा सर्वदलीय बैठक बोलाएको छ। बैठकमा साझा राजनीतिक धारणा बनाउने प्रयास हुनेछ।

इज्जतपूर्ण ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्थाले आगामी साधारणसभामा नयाँ नेतृत्व चयन र विधान संशोधन विषयमा असहमति व्यक्त गर्दै खुला प्रतिस्पर्धा र समावेशी नेतृत्व पक्ष तथा वर्तमान व्यवस्थाका पक्षमा धारणा राखे।

राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देनले पार्टीभित्र नेतृत्वविरोधी गतिविधि जनाउँदै केही नेतृत्वलाई 'ऐँजेरु' को संज्ञा दिएका छन् र वर्तमान सरकारको बजेट नीति आलोचना गरेका छन्।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले ४२४६ वडामा अधिवेशन सम्पन्न गरेको छ, जसमा वडा अधिवेशन ६३% र पालिका अधिवेशन ६८% सञ्चालन भएको छ। यी अधिवेशनहरू जेठ २ देखि १७ सम्म आदर्श तालिका अनुसार चलेका थिए।

कर्णाली प्रदेशको मुख्य विपक्षी नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीले प्रदेशको नयाँ नीति तथा कार्यक्रमलाई पुराना विवरणको नक्कल भएको भन्दै आलोचना गरेको छ।

इज्जतपूर्ण ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था इप्पानमा आगामी साधारणसभाअघि नेतृत्व चयन र विधान संशोधन विषयमा गम्भीर बहस र विवाद बढिरहेको छ, जसमा नयाँ नेतृत्व र कार्ययोजना प्रस्ताव गरिएका छन्।

राप्रपा छोडेका नेता धवलशमशेर राणा र दुर्गा प्रसाईंबीच नयाँ पार्टी गठन गर्न सहमति जुटेको छ र पार्टीको नाम र सदस्यता विषयमा थप छलफल हुने तय भएको छ।

सरकारले संसदमा पेश गरेको आर्थिक विधेयक चार पटक गुपचुप संशोधन गरेको र विद्युत्मा लाग्ने करहरूमा संसदलाई बिना जानकारी हेरफेर गरेको पाइएको छ। यसले संसदीय सार्वभौमिकता र सरकारमाथि द्वन्द्व सिर्जना गरेको छ।

नेपाली कांग्रेसको भ्रातृ संस्था नेविसंघको नयाँ अध्यक्षमा करुणा कटुवाललाई पार्टी सभापति गगनकुमार थापाले नियुक्त गरेका छन्।

प्रतिनिधिसभा बैठकमा नियमावली संशोधन प्रस्तावलाई लिएर सत्ता पक्ष र प्रतिपक्षी सांसदहरूबीच तीव्र विवाद भई घम्साघम्सी र धकेलाधकेल जस्ता तनावपूर्ण घटना देखिएको छ।

नेपाली कांग्रेस सभापति गगन थापा र नेता डा. शेखर कोइरालाबीच सदस्यता अद्यावधिकबारे विवादले पार्टीमा तनाव उत्पन्न भएको छ र कोइरालाले सदस्यता अद्यावधिक अनिवार्य सर्त नबनाउने अडान लिएका छन्। यसले पार्टी फुट्न सक्ने संकेत गरेको छ।

उज्यालो नेपाल पार्टी र हाम्रो पार्टी नेपालबीच ७ बुँदे सहमति भएको छ र सहमतिपत्रमा दुवै पार्टीका प्रतिनिधिहरुले हस्ताक्षर गरेका छन्।

जनता समाजवादी पार्टी नेपालले पार्टी एकता र सहकार्यका लागि विभिन्न दलसँग वार्ता गर्ने समिति गठन गरेको छ र जसपा नेपाल र लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीबीच एकता प्रक्रिया अघि बढिरहेको छ।

जनता समाजवादी पार्टी नेपालले पार्टी समायोजनलाई पूर्णता दिन एक महिना लामो अन्तर्क्रिया र पार्टी सुदृढीकरण अभियान सञ्चालन गर्ने निर्णय गरेको छ जसअन्तर्गत प्रत्येक जिल्लामा स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि भेला गरिनेछ।

नेकपा एमाले सचिवालय बैठकले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले पार्टी नेतृत्व छोड्नुपर्ने निष्कर्ष निकालेको छ, जसले चुनावमा पराजय भोगेको र पार्टी संकटमा परेको छ।

नेकपा एमालेले पूर्वराष्ट्रपति विद्याभण्डारीलाई पार्टी एकताबद्ध बनाउन जिम्मेवारी दिने निर्णय गरेको छ र उपाध्यक्ष रामबहादुर थापाको संयोजकत्वमा पार्टी पुनर्गठन कार्यदल गठन गरिएको छ।

नेकपा एमालेको केन्द्रीय सचिवालय बैठकमा सदस्यहरूले पार्टी पुनर्गठन र नेतृत्व परिवर्तनमा धारणा राख्ने क्रम सकिएको छ र अध्यक्ष ओलीले जवाफ दिन सुरु गरेका छन्।

नेपाली कांग्रेसका नेता सशांक कोइरालाले पार्टीभित्रका असन्तुष्टि पक्षलाई समेटेर पार्टी बलियो बनाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। उनले पार्टी सभापतिको कर्तव्य एकताबद्धता कायम गर्नु रहेको बताए।

नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको पार्टी सदस्यता १० महिनापछि नवीकरण प्रस्ताव गरेका छन् जसले पार्टीमा नेतृत्व बहसलाई नयाँ उर्जा दिएको छ।

नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले पार्टी सन्तुलन कायम राख्न राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको सदस्यता नवीकरण प्रस्ताव गरेका छन् जसले पार्टीमा नेतृत्व बहसलाई अघि बढाएको छ।

नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमालेबीच लुम्बिनी प्रदेश सरकारको नेतृत्व फेरबदल गर्ने कुरा भइरहेको छ जहाँ कांग्रेसले सरकारले नेतृत्व लिनुपर्ने सहमति छ तर निर्णय हुन बाँकी छ।

सरकारले संविधान संशोधनका लागि कार्यदल गठन गरी विभिन्न सरोकारवालासँग छलफल गर्दै बहस पत्र तयार गर्न थालेको छ। संशोधनमा शासकीय स्वरूप र संघीय संरचनामा सुधारको आवश्यकता चर्चा भइरहेको छ।

संविधान संशोधन कार्यदलले राष्ट्रिय बहसमा आधारित साझा धारणा बनाउने प्रयास गरिरहेको छ, विभिन्न दलहरूले प्रत्यक्ष कार्यकारी पददेखि प्रदेश पुनर्संरचनासम्म सुझाव प्रस्तुत गरेका छन्।

मधेसका युवा नेताहरूले पार्टी नेतृत्व मिल्न नसकेपछि नयाँ राजनीतिक दल गठन गर्ने गृहकार्य सुरु गरेका छन्। यो नयाँ दलमा मधेसी दलका साथै कांग्रेस, एमाले र माओवादीका असन्तुष्ट युवा नेताहरू समावेश हुने अपेक्षा छ।

नेकपा एमालेले विष्णु पौडेलको संयोजकत्वमा सात सदस्यीय कार्यदल गठन गरेको छ जसले संविधान संशोधनका विषयमा काम गर्नेछ। यो प्रस्ताव एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले पेस गरेका थिए।

नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले र नेकपाबीच वाम–डेमोक्रेट गठबन्धन बनाउन गृहकार्य सुरु भएको र शीर्ष नेताहरूबीच औपचारिक तथा अनौपचारिक छलफल जारी छ।

मधेसकेन्द्रित दलहरूबीच अध्यक्षहरूले पद नछाडेपछि पार्टी एकता प्रक्रिया रोकिएको छ, जसपा नेपाल र लोसपा नेपालबाहेक अन्य दलहरू एकता प्रक्रियाबाट अलग भएका छन्।