Tourism Strategy Launch 2026

प्रधानमन्त्री आलेन्द्र शाहले नेपालको पर्यटन प्रवर्द्धनमा द्रुत गतिमा काम भइरहेको बताएका छन् र होटल व्यवसायीहरूलाई सहयोग गर्ने आश्वासन दिएका छन्। होटेल एसोसिएसनले वार्षिक ४० लाख पर्यटक सेवा दिने क्षमता रहेको जनायो।

तनहुँका प्राकृतिक, धार्मिक र सांस्कृतिक पर्यटकिय क्षेत्रहरू स्थानीय तह र गण्डकी प्रदेश सरकारको पहलमा प्रवर्द्धन भइरहेका छन्। ग्रामीण पर्यटन र होमस्टेले स्थानीय रोजगारी र महिला उद्यमशीलतामा वृद्धि गरिरहेको छ।

आबुधावीमा सम्पन्न नेपालको युएई आर्थिक साझेदारी कार्यक्रममा लगानीकर्ता र व्यवसायीहरूलाई नेपालमा लगानीका अवसरहरू प्रस्तुत गरियो। जलविद्युत, पर्यटन, कृषि र पूर्वाधारमा लगानी बृद्धि गरिने लक्ष्य छ।

चालु आर्थिक वर्षमा शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा ४,१९१ पर्यटक भ्रमण गरेका छन्, जुन गत वर्षभन्दा १२.६ प्रतिशत बढी हो। निकुञ्जको वन्यजन्तु र प्राकृतिक सम्पदाले पर्यटक आकर्षित गरिरहेको छ।

पशुपतिनाथ मन्दिरमा भारतीय पर्यटकहरूको संख्या अघिल्लो वर्षभन्दा तीन गुणा वृद्धि भएको छ। पर्यटन क्षेत्रमा व्यवस्थापन कमजोर हुँदा भेटी रकम र भीड दुवै बढेको छ।

पर्यटन मन्त्री खड्गराज पौडेलले धार्मिक पर्यटक विकासका लागि देवभूमि सर्किट योजना सञ्चालन गरिने जानकारी दिएका छन्। यस अन्तर्गत पौराणिक स्थलहरूमा पूर्वाधार र प्रवर्द्धन गरिनेछ।

नेपालमा ३५० वटा तारे होटल र रिसोर्टहरू दर्ता भइसकेका छन् जसमा १६,६१३ कोठा उपलब्ध छन्। यसले विदेशी पर्यटक बढेसँगै होटल उद्योगमा विस्तार देखाएको छ।

सन् २०२६ को जुन महिनामा नेपालमा ९१,३६३ विदेशी पर्यटक आएका छन्, जुन गत वर्षको तुलनामा १९.५ प्रतिशत बढी हो। दक्षिण एसियाली मुलुकबाट सबैभन्दा धेरै पर्यटक आएको तथ्यांक छ।

बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जमा पर्यटकको बसाइ थप्न भौतिक पूर्वाधारमा लगानी गर्न पर्यटन व्यवसायीहरूले आग्रह गरेका छन्। निकुञ्जको हरियाली र वन्यजन्तुले पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने बताइएको छ।

मोटरसाइकल यात्रामार्फत् नेपालको पर्यटन र कृषि प्रवर्द्धन गर्ने 'म्याङ्गो राइड २०२६' कार्यक्रम आगामी असार ५ देखि ८ गतेसम्म सञ्चालन हुनेछ।

नेपाल पर्यटन बोर्डले हङकङमा अन्तर्राष्ट्रिय ट्राभल एक्स्पोमा नेपालको साहसिक, सांस्कृतिक, प्रकृति, धार्मिक, विलासी र आरोग्य पर्यटन सम्भावनाहरू प्रचार गरेको छ।

चालु आर्थिक वर्षको ११ महिनामा कुल ४७ अर्ब ६१ करोड ६९ लाख रुपैयाँ विदेशी लगानी प्रतिबद्धता आएको छ जसमा सबैभन्दा धेरै १२ अर्ब ९९ करोड ७४ लाख रुपैयाँ पर्यटन क्षेत्रमा आएको छ।

नेपाल पर्यटन बोर्डले हङकङमा आयोजित आईटीई २०२६ मा आरोग्य पर्यटन सहित विविध नेपालको पर्यटन सम्भावनाहरूको प्रदर्शन र प्रचारप्रसार गर्यो। आठ प्रमुख नेपाली पर्यटन कम्पनीहरूले कार्यक्रममा भाग लिए।

मधेस ट्राभल मार्ट २०२६ मा मधेस प्रदेशका पर्यटकीय गन्तव्यहरू भारतीय बजारमा प्रवर्द्धन गरियो, जसले नेपाल–भारत सीमापार पर्यटन विस्तारमा योगदान पुर्‍याउने विश्वास गरिएको छ।

नेपालले प्राकृतिक सुन्दरताको सदुपयोग गरी योग, ध्यान र आयुर्वेद जस्ता अभ्यासहरू प्रवर्द्धन गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय वेलनेस पर्यटन गन्तव्य बन्ने योजना अघि बढाएको छ। मन्त्री पौडेलले यस पहललाई 'आरोग्य दशक' को रूपमा मनाउनुहुने बताउनुभयो।

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री खड्गराज पौडेलले नेपाललाई आरोग्य पर्यटनको अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्य बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। आरोग्य दशक मनाउन आवश्यक नीति र रणनीति निर्माण हुँदैछ र अध्ययन विस्तारको योजना छ।

म्यारियट इन्टरनेशनलका बोर्ड अध्यक्ष डेभिड म्यारियटले ७ जुनमा नेपाल भ्रमण गरे, जहाँ उनलाई नेपाली परम्परागत आतिथ्यतासहित स्वागत गरियो। यस भ्रमणले नेपालको पर्यटन सम्भावनामा नयाँ ऊर्जा थप्ने अपेक्षा गरिएको छ।

वसन्त ऋतुमा १ हजार १९५ आरोहीले ३१ हिमाल आरोहण अनुमति पाए, जसमा ४९५ ले सगरमाथा आरोहण अनुमति लिएका थिए र कामिरीता शेर्पाले ३२ औं पटक सगरमाथाको चुचुरोमा पुगेर विश्व कीर्तिमान बनाएका छन्।

नेपालमा द रिट्ज-कार्लटन होटलको उद्घाटनले उच्चस्तरीय पर्यटक र लगानीकर्तालाई आकर्षित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले लगानी सुरक्षित गर्न र पूर्वाधार विकासमा सरकारको प्रतिबद्धता प्रचार गरे।

गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको प्रभावकारी सञ्चालन र लुम्बिनी पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि नेपाल र भारतबीच सहकार्य बढाउनुपर्ने जोड दिंदै आर्थिक साझेदारीमा उद्योगी र व्यवसायीहरूको आग्रह।

नेपाल र भारतबीच आर्थिक र व्यापारिक सहकार्यलाई मजबुत बनाउन गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थललाई नियमित अन्तर्राष्ट्रिय उडानको केन्द्र बनाउने आवश्यकतालाई जोड दिइएको छ। यस सँगै सीमावर्ती क्षेत्रको औद्योगिक विकास र लुम्बिनी पर्यटन प्रवर्द्धनमा भारतीय निजी क्षेत्रको सक्रियता अपेक्षित छ।

सन् २०२६ को मे महिनामा नेपालमा एक लाख दुई हजार ६२६ विदेशी पर्यटक भित्रिएका छन्, जुन गत वर्षको तुलनामा १९% बढी हो। सबैभन्दा बढी पर्यटक भारतबाट आएका छन्।

नेपालले स्थानीय समुदायलाई लाभ पुग्ने र जैविक तथा सांस्कृतिक संरक्षण गर्ने सतत पर्यटन विकासमा जोड दिएको छ जसले घरेलु र अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकलाई लक्षित गर्छ। नयाँ होटलहरुले वातावरणीय मापदण्ड पालना गर्ने र स्थानीय उत्पादन तथा श्रम प्रयोग गर्ने अनुरोध गरिएको छ।

काठमाडौँमा एभरेस्ट टुरिजम अवार्ड २०२६ कार्यक्रम सम्पन्न भयो जहाँ पेर्टेम्बा शेर्पालाई लाइफ टाइम अचिभमेन्ट अवार्ड प्रदान गरियो र हिमाल संरक्षणको आवश्यकता औँल्याइयो।

आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३ अनुसार नेपालका पर्यटकमध्ये ६०.२% मनोरञ्जनका लागि, १४.४% तीर्थयात्रा र १४.२% पदयात्रा तथा पर्वतारोहणका लागि आएका छन्। २०२५ मा ९००० भन्दा बढी पर्वतारोहीहरू हिमाल आरोहण गरे।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीकी सांसद लिमा अधिकारीले ४७ वर्ष पुरानो पर्यटन ऐन समयानुकूल बनाउनुपर्ने र पर्यटनलाई प्रविधिमैत्री तथा आर्थिक सेतु बनाउन नयाँ कानुनी संरचनाको आवश्यकता औँल्याइन्।

नेपाल पर्यटन बोर्ड र संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रमले २०२६ देखि २०३० सम्मको पाँच वर्षे दिगो पर्यटन रणनीति तयार गर्न छलफल गरे। यस रणनीतिले परिमाण आधारित पर्यटनबाट मूल्य आधारित पर्यटनमा रूपान्तरण गर्ने उद्देश्य राखेको छ।

नेपाल पर्यटन बोर्ड र युएनडिपीले संयुक्त पहलमा दिगो पर्यटनका लागि पाँच वर्षे रणनीति र कार्ययोजना तयार पार्ने योजना अघि बढाइरहेका छन्, जसले मूल्यमा आधारित पर्यटन विकास लक्ष्य राखेको छ।

पर्यटनमन्त्री खडकराज पौडेल र युरोपियन युनियनका राजदूतबीच नेपालको पर्यटन विकास र सहयोगबारे छलफल भयो, युरोपेली मुलुकहरूले विभिन्न सहयोगमा इच्छाशीलता देखाए।

दुर्गम क्षेत्रमा वेलनेस टुरिजम, एमआईसीई पर्यटन र डिजिटल नोम्याड गन्तव्यको सम्भावना उच्च भएको भन्दै कर र विद्युत् महसुलमा सहुलियतको माग गरिएको छ। होटल उद्योगलाई दीर्घकालीन आर्थिक पूर्वाधार मान्दै न्यून ब्याज दरमा ऋण दिनुपर्ने सुझाइएको छ।

नेपाललाई चीनको ग्वाङ्झाउ अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन मेलामा 'सबैभन्दा आकर्षक पर्यटकीय गन्तव्य' को सम्मान प्रदान गरियो। नेपाल पर्यटन बोर्डले 'नेपाल: जीवनभरको अनुभव' नारा सहित मेलामा प्रचार गरे।

मेचीपारीको मेची पुलको पूर्वी प्रवेशद्वारमा स्थानीय दाताको सहयोगमा करिब रु २.५ लाख लागतमा निर्माण गरिएको 'नेपाल पार्क' पर्यटकहरूको नयाँ आकर्षण केन्द्र बनेको छ। पार्कमा राष्ट्रिय झण्डा, बुद्धको सुनौलो प्रतिमा र प्रमुख पर्यटकीयस्थलका होर्डिङ बोर्ड छन्।

कर्णाली प्रदेशमा कर्णाली टुरिजम मिट–२०२६ कार्यक्रम सुरु भयो जसमा भारतीय पर्यटक लक्षित गरी दिगो पर्यटन र अन्तर्राष्ट्रिय बजारसँग जोड्ने छलफल भयो। कार्यक्रम नेपाल पर्यटन बोर्ड र वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाको संयुक्त पहलमा आयोजना गरियो।

सरकारले विकास आयोजना प्रभावित नागरिकलाई मुआब्जाको सट्टा सेयर लगानी गर्ने विकल्प दिने नीति सार्वजनिक गर्यो जसले आर्थिक सबलता र आयोजना अपनत्व बढाउने अपेक्षा गरिएको छ।

सरकारले पूर्वाधार निर्माणमा गैरआवसायीय नेपालीलाई पनि समावेश गर्ने नीति अघि बढायो र निजी क्षेत्रलाई उच्च प्रतिफल दिने परियोजनामा आकर्षित गर्ने योजना ल्यायो।

सरकारले भिजिट नेपाल २०८५ कार्यक्रम मनाउने योजना सार्वजनिक गर्यो, जसमा नागरिक उड्डयन क्षेत्रको सुधार र पर्यटक भिसा अनलाइन गर्ने व्यवस्था समावेश छ।