कसको भाषा, कसको ज्ञान?
Summary
भाषा केवल संवादको माध्यम होइन, शक्ति, अस्मिता र ज्ञानको राजनीति पनि हो भन्ने तर्कसहित लेखले नेपालका विद्यालयमा मातृभाषाको उपेक्षा र अंग्रेजी माध्यमप्रतिको मोहले निम्त्याएको असमानता उजागर गर्छ। बहुभाषिक शिक्षामार्फत विद्यार्थीको आफ्नै भाषा, अनुभव र ज्ञानलाई कक्षामा स्थान दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याइन्छ।
Key Points
- लेखकले डोटेली भाषी समुदायमा हुर्कँदाको अनुभव सम्झँदै विद्यालयमा मातृभाषामाथि हुने व्यंग्य र अदृश्य भाषिक हिंसाको चर्चा गरेका छन्।
- नेपालको शिक्षा प्रणालीमा खस नेपाली र अंग्रेजीको वर्चस्वले बहुभाषिक तथा सीमान्तकृत भाषी बालबालिकालाई अन्यीकरण र शैक्षिक असमानतामा धकेलिएको तर्क गरिएको छ।
- भाषिक साम्राज्यवाद, भाषिक/सांस्कृतिक पुँजी र Translanguaging जस्ता सिद्धान्तका आधारमा मातृभाषामा शिक्षा र बहुभाषिक दृष्टिकोणको पक्षमा बहस गरिएको छ।
- अंग्रेजी माध्यमले स्वतः गुणस्तर बढाउँछ भन्ने धारणा भ्रमपूर्ण भएको र विद्यार्थीको आफ्नै भाषिक स्रोत प्रयोग हुँदा सिकाइ र आत्मविश्वास दुवै बढ्ने निष्कर्ष प्रस्तुत गरिएको छ।
