श्रम र श्रमदान : पुर्खाको पसिनादेखि वर्तमान विकाससम्म
Summary
श्रम र श्रमदान सार्वजनिक हितका लागि गरिने योगदान भए पनि दुवैको अर्थ फरक छ, र नेपाली ग्रामीण समाजमा अर्मपर्म तथा मेलापातजस्ता अभ्यासले सामूहिक श्रमको परम्परा जोगाइरहेका छन्। लेखले पुर्खाको पसिनाले बनेका बाटो, कुलो, विद्यालय र सार्वजनिक संरचनाको उदाहरण दिँदै श्रमदानलाई कागजमा होइन व्यवहारमा बुझ्नुपर्ने तर्क गर्छ।
Key Points
- श्रम मानिसको व्यापक शारीरिक, मानसिक र सामाजिक प्रयास हो भने श्रमदान सार्वजनिक वा सामुदायिक हितका लागि स्वेच्छाले दिइने श्रम हो।
- नेपाली ग्रामीण समाजका अर्मपर्म र मेलापातले आपसी सहयोग, सामाजिक सम्बन्ध र सामूहिक जिम्मेवारीलाई बलियो बनाएका छन्।
- जुम्लाको बुहार–झारखेत सिँचाइ कुलो र पाल्पाको ‘महिनाको एक दिन श्रमदान’ अभियानले सामुदायिक श्रमको समसामयिक उदाहरण प्रस्तुत गर्छ।
- लेखले श्रमदानलाई राज्यको जिम्मेवारीको विकल्प नभई नागरिक सहभागितामार्फत विकासलाई बलियो बनाउने माध्यमका रूपमा व्याख्या गर्छ।
