Nepal-China Relations 2026

प्रधानसेनापति सिग्देलले बेइजिङस्थित नेपाली दूतावासको भ्रमण गरी नेपाल–चीन सम्बन्धका समसामयिक विषयमा छलफल गरे। उनको चीन भ्रमणमा चिनियाँ सैन्य अधिकारीहरूसँग भेटवार्ता र ‘सगरमाथा फ्रिन्डसिप’ संयुक्त अभ्यासको तयारीबारे पनि छलफल हुने अपेक्षा छ।

पूर्वप्रधानमन्त्री झलनाथ खनालले नेपाल–चीन सम्बन्धलाई बहुआयामिक रूपमा अझ उन्नत बनाउनुपर्ने बताए। उनले चीनको आर्थिक, वैज्ञानिक र प्राविधिक प्रगतिबाट नेपालले लाभ लिनुपर्ने धारणा राखे।

प्रधानसेनापति अशोकराज सिग्देल १३औँ बेइजिङ स्याङशान फोरममा सहभागी हुन औपचारिक भ्रमणका लागि बेइजिङ प्रस्थान गरे। भ्रमणमा नेपाली सेनाका उच्च अधिकारीहरूसँग भेट र सैन्य कूटनीति तथा ‘सगरमाथा फ्रिन्डसिप’ अभ्यासबारे छलफल हुने कार्यक्रम छ।

प्रधानसेनापति अशोकराज सिग्देल पहिलो पटक चीन भ्रमणका लागि छेन्दु प्रस्थान गर्ने भएका छन्। भ्रमणका क्रममा नेपाल–चीनबीचको द्विपक्षीय सैनिक सम्बन्ध र सुरक्षा सहकार्यबारे छलफल हुने बताइएको छ।

झाङ माओमिङले हिमाली विपद् सामना गर्न नेपाल र चीनले संयुक्त रूपमा काम गर्नुपर्ने भन्दै पूर्वसूचना, उद्धार क्षमता र सीमापार सहकार्य बलियो बनाउन आग्रह गरे। उनले जल तथा मौसमसम्बन्धी निगरानी र संयुक्त उद्धार अभ्यास प्रभावकारी बनाउनुपर्ने बताए।

परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले नेपाल–चीन सम्बन्धलाई जलवायु सुरक्षा, पर्यावरणीय सहकार्य, प्रविधि र पूर्वाधार विकासमा आधारित रणनीतिक साझेदारीका रूपमा अघि बढाउन प्रस्ताव गरे। उनले भोटेकोशी बाढीपछि रियल-टाइम तथ्याङ्क, संयुक्त पूर्वानुमान र प्रारम्भिक चेतावनी प्रणाली विस्तारको आह्वान गरे।

चिनियाँ राजदूत झाङ माओमिङले हिमाली क्षेत्रमा बढ्दो जलवायुजन्य जोखिम र प्राकृतिक विपद् सामना गर्न नेपाल–चीन सहकार्य आवश्यक रहेको बताए। उनले सूचना आदानप्रदान, पूर्वसूचना प्रणाली र संयुक्त उद्धार अभ्यासलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिए।

परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले हिमाली विपद् राष्ट्रिय सीमाभन्दा परको साझा चुनौती भएकाले नेपाल–चीनबीच सहकार्य, समन्वित पूर्वतयारी र विपद् प्रतिरोधी पूर्वाधारमा जोड दिए। उनले चीनको प्रविधि, सीमापार कनेक्टिभिटी र व्यापार विस्तार पनि सहकार्यका प्राथमिक क्षेत्र भएको बताए।

परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल र दक्षिण कोरियाका विदेशमन्त्री चो ह्युनबीच भेटवार्ता गरी भोटेकोशी बाढीपछि बेपत्ता ९ दक्षिण कोरियाली नागरिकको खोजी, उद्धार, राहत र पुनर्निर्माण सहयोगबारे छलफल भयो। दुवै पक्षले जलवायु परिवर्तनका असरबारे अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा संयुक्त आवाज उठाउने सहमति पनि जनाए।

परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल र दक्षिण कोरियाका विदेशमन्त्री चो ह्युनबीच काठमाडौँमा भेटवार्ता भई भोटेकोशी/रसुवा बाढीपछि खोज, उद्धार, राहत र पुनर्निर्माण सहयोगबारे छलफल भयो। दुवै पक्षले नेपाल–दक्षिण कोरिया सहकार्य र जलवायु परिवर्तनका विषयमा संयुक्त आवाज उठाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।

दक्षिण कोरियाका विदेशमन्त्री चो ह्युन तीनदिने भ्रमणका लागि नेपाल आइपुगे। उनको भ्रमणमा रसुवाको बाढी–पहिरोपछि बेपत्ता दक्षिण कोरियाली नागरिकको खोज तथा उद्धारबारे छलफल हुने अपेक्षा गरिएको थियो।

चीनका विदेशमन्त्री वाङ यीले नेपाली समकक्षी शिशिर खनालसँग टेलिफोनमा कुरा गरी नेपाललाई आपत्कालीन नगद र मानवीय सहायता समेटिएको सहायता प्याकेज प्रस्ताव गरे। तिब्बत क्षेत्रमा भएको हिमपहिरो र त्यसपछि भोटेकोशी–त्रिशूली क्षेत्रमा आएको बाढीले नेपालमा ठूलो क्षति पुर्‍याएपछि यो प्रस्ताव आएको हो।

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका अध्यक्ष अञ्जन श्रेष्ठ र चीनका राजदूत झाङ माओमिङबीच नेपाल–चीन आर्थिक सम्बन्धलाई व्यापार र लगानी साझेदारीमा रूपान्तरण गर्ने विषयमा छलफल भयो। भेटमा निर्यात, पर्यटन, प्रविधि हस्तान्तरण, संयुक्त उद्यम र व्यावसायिक सहकार्य विस्तारका लागि सहजीकरण गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरियो।

नेपालले चीनको हितविरुद्ध आफ्नो भूभाग प्रयोग हुन नदिने र ‘एक चीन सिद्धान्त’प्रति प्रतिबद्धता पुनः पुष्टि गर्‍यो। काठमाडौंमा ७१औँ कूटनीतिक वार्षिकोत्सव मनाइँदै व्यापार, पूर्वाधार, सम्पर्क सञ्जाल, शिक्षा, स्वास्थ्य र पर्यटनमा सहकार्य गहिरो बनाउने प्रतिबद्धता दोहोरियो।

नेपाल र चीनले कूटनीतिक सम्बन्धको ७१औँ वार्षिकोत्सवमा पारस्परिक विश्वास, सहकार्य र दीर्घकालीन रणनीतिक साझेदारीलाई अझ गहिरो बनाउने प्रतिबद्धता दोहोर्याए। व्यापार, पूर्वाधार, ऊर्जा, शिक्षा, पर्यटन र ट्रान्स–हिमालयन सम्पर्क सञ्जालमा नयाँ प्रगति भएको बताउँदै शीघ्र कार्यान्वयनमा जोड दिइयो।

नेपाली कांग्रेस संसदीय दलका नेता भीष्मराज आङ्देम्बे र चिनियाँ राजदूत झाङ माओमिङबीच सिंहदरबारमा भेटवार्ता भयो। भेटमा आङ्देम्बेको चीन भ्रमण, एनआरएनए एसिया क्षेत्रीय सम्मेलन र नेपाल–चीन सम्बन्धबारे छलफल गरिएको थियो।

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले चीनका राजदूत झाङ माओमिङसँग सिंहदरबारमा एकल भेटवार्ता गरी नेपाल–चीन ऐतिहासिक सम्बन्ध र सहकार्य विस्तारबारे छलफल गरे। यसले समूहगत कूटनीतिक शैलीबाट थप प्रत्यक्ष उच्चस्तरीय संलग्नतर्फ संकेत गर्‍यो।

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले चीनका राजदूत झाङ माओमिङसँग सिंहदरबारमा एकल भेटवार्ता गरी नेपाल–चीन ऐतिहासिक सम्बन्ध र सहकार्य विस्तारबारे छलफल गरे। यसले समूहगत कूटनीतिक शैलीबाट थप प्रत्यक्ष उच्चस्तरीय संलग्नतर्फ संकेत गर्‍यो।

परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले नेपालका द्विपक्षीय र बहुपक्षीय सन्धि–सम्झौता आवश्यकताअनुसार पुनरावलोकन, परिमार्जन वा नवीकरण गर्ने सरकारको प्रतिबद्धता दोहोर्याए। उनले यस्तो प्रक्रिया सम्बन्धित पक्षराष्ट्र र अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाको आपसी सहमति र स्वीकृतिमा हुने स्पष्ट पारे।

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह र नेपालका लागि चीनका राजदूत झाङ माओमिङबीच सिंहदरबारमा शिष्टाचार भेटवार्ता भयो। भेटमा नेपाल–चीन सम्बन्ध, विकास साझेदारी र सहकार्यलाई थप सुदृढ बनाउने विषयमा छलफल भएको थियो।

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह र नेपालका लागि चीनका राजदूत झाङ माओमिङबीच सिंहदरबारमा शिष्टाचार भेटवार्ता भयो। भेटमा नेपाल–चीन सम्बन्ध, विकास साझेदारी र सहकार्यलाई थप सुदृढ बनाउने विषयमा छलफल भएको थियो।

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह र नेपालका लागि चिनियाँ राजदूत झाङ माओमिङबीच सिंहदरबारमा शिष्टाचार भेटवार्ता भयो। भेटमा नेपाल–चीन सम्बन्ध सुदृढ गर्ने, सहयोग प्रवर्द्धन गर्ने र विकास साझेदारी बढाउने विषयमा छलफल भयो।

प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह र नेपालका लागि चिनियाँ राजदूत झाङ माओमिङबीच सिंहदरबारमा शिष्टाचार भेटवार्ता भयो। भेटमा नेपाल–चीन सम्बन्ध सुदृढ गर्ने, सहयोग प्रवर्द्धन गर्ने र विकास साझेदारी बढाउने विषयमा छलफल भयो।

काठमाडौंको पुल्चोकस्थित द स्क्वायर होटलमा ‘बहुध्रुवीय विश्वमा चीन र दक्षिण एशिया’ विषयक दुईदिने अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन सुरु भयो। सम्मेलनमा क्षेत्रीय सहकार्य, सुरक्षा, त्रिदेशीय सम्पर्क र आर्थिक कूटनीतिबारे नेपाल, चीन र भारतका विद्वान् तथा नीति निर्माताहरूले छलफल गरे।

परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले नेपालले चीन र दक्षिण एसियाबीच क्षेत्रीय सहकार्य, दिगो विकास र साझा समृद्धिमा सेतुको भूमिका खेल्न चाहेको बताए। उनले आर्थिक कूटनीति र सीमापार सम्पर्क सञ्जाल विस्तार सरकारको प्राथमिकता भएको पनि उल्लेख गरे।

नेपाल र चीनबीच कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको ७१ वर्ष पुगेको अवसरमा चिनियाँ राजदूत झाङ माओमिङले मित्रता र सहकार्य थप सुदृढ बनाउने प्रतिबद्धता दोहोर्याए। सन् १९५५ अगस्ट १ मा स्थापना भएको सम्बन्धलाई आधार बनाएर दुई देशबीचको साझेदारी अघि बढाइने उल्लेख गरियो।

अष्ट्रेलियाको तीनदिने उच्च प्रतिनिधिमण्डलको नेपाल भ्रमण सम्पन्न भयो जसले द्विपक्षीय सम्बन्ध र व्यापार, शिक्षा, जलवायु परिवर्तन तथा दिगो विकासमा नयाँ सहकार्यका अवसरहरू खोज्यो। नेपाल–अष्ट्रेलिया द्विपक्षीय परामर्श संयन्त्रको तेस्रो बैठक र व्यापार तथा लगानी समितिको पहिलो बैठक सम्पन्न भएको छ।

नेपाल सरकार र संयुक्त राष्ट्रसङ्घले सन् २०२८–२०३२ का लागि दिगो विकास सहकार्य रूपरेखा तयार गर्ने प्रक्रिया सुरु गरेका छन् जसले नेपालको विकास आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्ने लक्ष्य राखेको छ। राष्ट्रिय योजना आयोग र संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय आवासीय संयोजकले यस बैठक सह–अध्यक्षता गरेका थिए।

भूमि व्यवस्था मन्त्री प्रतिभा रावलले चीनका राजदूत झाङ माओमिङसँग स्वास्थ्य सेवा, भूमि प्रशासन र अन्य क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार गर्ने विषयमा छलफल गरिन्। चीनको सिजाङ सरकार सहयोगमा सञ्चालित नेपाल सहायता परियोजनामा जोड दिइएको छ।

नेपाल सरकारले पश्चिम एसियाको द्वन्द्व वार्ता र कूटनीतिबाट समाधान खोज्न जोड दियो; यसले नेपालको अर्थतन्त्रमा असर पु¥र्‍याएको छ। दक्षिणपूर्वी एसियाबाट ८६० जना नेपाली उद्धार गरेकामा साथै भारतसम्म कार्गो रेल सेवा सञ्चालनमा आएको छ।

नेकपा (एमाले) का नेता ठाकुर गैरेले नेपालको कूटनीतिक सञ्चालन र सरकारको भूमिकामा स्पष्टता नरहेको भन्दै प्रधानमन्त्री र परराष्ट्र मन्त्रालयलाई बेखबर भएको आलोचना गरे। उनले संसद् र नागरिकहरुमा कूटनीतिक विषयमा अन्योल बढेको बताए।

नेपालमा भदौ ७ देखि १३ गतेसम्म अन्तराष्ट्रिय तिब्बती अध्ययन सम्बन्धी गोष्ठी आयोजना हुँदैछ जसमा विश्वभरका बौद्ध धर्मावलम्बी र अनुसन्धानकर्ताहरू सहभागी हुनेछन्। चिनियाँ दूतावासले चीन विरोधी गतिविधि नहोस् भनी चासो लिएको छ।

नेपाल र चीनबीच १९५५ देखि जारी कूटनीतिक सम्बन्धलाई आधार बनाएर पूर्वाधार, व्यापार, र वातावरणीय चुनौतीमा सहकार्य बढाउन प्रयास गरियो। यसले नेपालको विकास र कनेक्टिभिटी सुदृढ गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

चीनले नेपाललाई भूपरिवेष्ठितबाट भूजडित राष्ट्रमा रूपान्तरण गर्न सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ भने नेपालले कृषि निर्यात र पूर्वाधार विकासमा सहकार्य बढाउनुपर्ने भनाइ आएको छ।

नेपाल चेम्बर अफ कमर्स र स्पेनिश चेम्बरले व्यापार र लगानी सहकार्य विस्तार गर्ने विषयमा छलफल गरी सन् २०२६–२०२७ मा समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गर्ने सहमति जनाए।

पूर्वराजदूत दीपकुमार उपाध्यायले प्रधानमन्त्री बालेन शाहको कूटनीतिक प्रोटोकल र मर्यदालाई सकारात्मक मूल्यांकन गर्दै भारत र चीनसँगको सम्बन्धमा राष्ट्रिय हितको दृष्टिकोण आवश्यक भएको बताए।

नेपालले सन् २०२५ सम्म ३५९१ मेगावाट जलविद्युत् स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ जसले देशलाई ऊर्जा आयातकबाट निर्यातकमा परिणत गर्नेछ। भारतले अक्टूबर २०२५ सम्म कुल १०९०.९ मेगावाट बिजुली खरिद गर्ने सहमति गरिसकेको छ, यद्यपि सीमापार प्रसारण पूर्वाधारमा चुनौतीहरू छन्।

नेपालका लागि चिनियाँ राजदूत झाङ माओमिङले नेपाल–चीन सम्बन्ध सुदृढ गर्न राजनीतिक, आर्थिक, र सामाजिक चार बुँदे प्रस्ताव अगाडि सारे। यसमा बोर्डर ट्रान्स–हिमालयन कनेक्टिभिटी नेटवर्क र गरिबी निवारणलाई जोड दिइयो।