Nepal Public Health Crisis

नेपालमा दुई दिन सार्वजनिक बिदा सुरू भएपछि सरकारी अस्पतालहरूमा बिरामीहरूको संख्या बढेको छ र स्वास्थ्य सेवा पहुँचमा कठिनाइ देखिएको छ। यसले स्वास्थ्य सेवा र शिक्षा क्षेत्रमा चुनौतीहरू वृद्धि गरेको छ।

चन्द्रगढीमा कुकुरको टोकाइपछि रेबिज खोप अभावले एक पुरुषको मृत्यु भएको पुष्टि भएको छ जसले खोप अभावको गम्भीर परिणामलाई उजागर गरेको छ। सरकारले खोप उपलब्ध गराउन र २०३० सम्म रेबिजको अन्त्य गर्न दीर्घकालीन समाधानहरू अपनाउनुपर्ने बताइएको छ।

नेपालमा राष्ट्रिय स्वास्थ्य प्रत्ययन प्राधिकरण, फुड एण्ड ड्रग एडमिनिष्ट्रेसन र सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोल गठन योजना ६ वर्षदेखि कागजमै सीमित छन् जसले रोग निगरानी र नियन्त्रणमा समस्या पुर्‍याएको छ। स्वास्थ्य मन्त्रालयले पहिल्यै उच्च प्राथमिकता दिएको भए पनि व्यवहारमा काम देखिएको छैन।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले बढ्दो मागको कारण रेबिज खोपको अभाव कायमै हुँदा समाधानका लागि बहुवर्षीय खरिद प्रक्रियाको योजना बनाएको छ र चार हजार पाँच सय भाला छिट्टै आउने अपेक्षा गरिएको छ। यसले दीर्घकालीन खोप अभाव कम गर्ने प्रयासलाई संकेत गर्दछ।

नेपाली कांग्रेसकी सांसद सिता थापालिले क्यान्सर औषधिको अभाव तत्काल अन्त्य गर्न सरकारसँग माग गरिन्। स्वास्थ्य मन्त्री निशा मेहताले औषधि आपूर्ति सजिलो बनाउन निर्देशन दिए तापनि सुधार आउन सकेको छैन।

नेपालमा प्लाटिनम-आधारित क्यान्सर औषधि, जस्तै सिस्प्लाटिन र कार्बोप्लाटिन, अभाव भएपछि बिरामीहरूको उपचार रोकिएको वा ढिलाइ भएको छ। मूल्य नियन्त्रण र बढ्दो उत्पादन लागतका कारण आपूर्तिकर्ताले यी औषधि भित्र्याउन बन्द गरेका छन्।

सरकारी स्वास्थ्य सुविधा र मुख्य उपचार अस्पतालमा रेबिज खोपको अभावले ६० हजारभन्दा बढी मानिसहरूलाई खोप नपाएर जोखिममा पारिएको छ। महामारी नियन्त्रणमा खोपको अभावले लामो समयसम्म उपचारमा बाधा पुर्‍याइरहेको छ।

नेपालका जिल्लाहरूमा रेबिज खोपको गम्भीर अभावले काठमाडौंको शुक्रराज अस्पतालमा बिरामीहरूको भीड बढेको छ, तर अस्पताल पनि केही सय मात्र खोप बाँकी छ। सरकारले खोप आपूर्ति रोकिदिएपछि प्रदेश सरकारले र निजी क्षेत्रमा निर्भर हुनुपर्ने अवस्था आएको छ।