टीकामा सम्बन्धको शक्ति
Summary
भाइटीका दिदीबहिनी र दाजुभाइबीचको माया, सुरक्षा र दीर्घायुको कामनासँग जोडिएको पर्व हो। यसका धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक अर्थहरू यम–यमुनाको कथा, सप्तरङ्गी टीका, मखमली–सयपत्री, ओखर र तेलको घेराजस्ता परम्परामा झल्किन्छन्।
Key Points
- भाइटीका तिहारको अन्तिम दिन देशभर मनाइने पर्व हो, जसमा दिदीबहिनीले दाजुभाइको दीर्घायु, सुख र समृद्धिको कामना गर्छन्।
- पर्वको धार्मिक आधार यमराज र यमुनाको पौराणिक कथासँग जोडिएको छ, जसले दाजुभाइ–दिदीबहिनीको सम्बन्ध र आतिथ्यको महत्त्व देखाउँछ।
- सप्तरङ्गी टीका, मखमली–सयपत्रीको माला, ओखर फुटाउने चलन र तेलको घेराले सुरक्षा, समृद्धि र दीर्घायुको प्रतीकात्मक अर्थ बोकेका छन्।
- लेखले भाइटीकालाई बदलिँदो नेपाली समाजमा पारिवारिक सम्बन्ध, आत्मीयता र सांस्कृतिक निरन्तरता जोगाउने अभ्यासका रूपमा व्याख्या गरेको छ।