डेंगु प्रकोप २०२६

नेपालगञ्जका विभिन्न अस्पताल र स्वास्थ्य संस्थामा हालसम्म ९० जना डेंगु सङ्क्रमित भेटिएका छन्। नगरपालिकाले २३ वटै वडामा घर, आँगन र समुदाय वरपर जमेको पानी खोजी गर्ने र लार्भा नष्ट गर्ने अभियान सुरु गर्ने तयारी गरेको छ।

नेपालमा डेंगु सङ्क्रमण पहाडदेखि हिमालसम्म फैलिएको र जाडो मौसममा पनि देखिन थालेको उल्लेख गरिएको छ। लेखले ज्वरो घटेपछि २४ देखि ४८ घण्टासम्म जटिलता बढ्न सक्ने भन्दै लक्षण देखिए तुरुन्त अस्पताल जान र घर–घरमा लामखुट्टे नष्ट गर्न आग्रह गरेको छ।

काभ्रेपलाञ्चोकमा साउन १ देखि असोज १२ सम्म ४१ जनामा डेङ्गी सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ, जसमा पाँचखाल नगरपालिकामा २१ जना छन्। स्वास्थ्य कार्यालयले मनसुनी जोखिम अझै कायम रहेकाले सतर्क रहन आग्रह गरेको छ।

काभ्रेपलाञ्चोकमा साउन १ देखि असोज १२ सम्म ४१ जनामा डेङ्गु सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ, जसमा पाँचखाल नगरपालिकामा २१ जना छन्। जनस्वास्थ्य कार्यालयले पानी जम्न नदिन र लामखुट्टेको बासस्थान नष्ट गर्न आग्रह गरेको छ।

स्वास्थ्य निकायका अनुसार देशभर डेंगुबाट ३ जनाको मृत्यु भएको छ र संक्रमित संख्या ५,२३८ पुगेको छ। वर्षासँगै डेंगु सहित मौसमी तथा कीटजन्य रोगको जोखिम बढेको भन्दै सतर्कता बढाइएको छ।

बागलुङ बजार क्षेत्रमा संक्रमण करिब १,६०० पुगेपछि नगरपालिका, प्रदेश जनस्वास्थ्य कार्यालय र नेपाल प्रहरीसहितको टोलीले घर–घर पुगेर लामखुट्टेको लार्भा, प्युपा र अण्डा नष्ट गर्ने अभियान चलायो। निरीक्षणमा फ्रिज, कुलर, कलश, गमलाको प्लेट र प्रयोग नभएका टायरमा प्रजनन स्थल भेटिएका थिए।

बागलुङ नगरपालिका क्षेत्रमा गरिएको सर्वेक्षणमा कुलर, फ्रिजको ट्रे, पूजा गर्ने कलश र प्रयोग नभएका टायरमा डेंगु सार्ने लामखुट्टेका लार्भा, प्युपा र अण्डा भेटिए। प्रारम्भिक नतिजाअनुसार वडा १, २, ३ र ४ का ११२ घरधुरीमध्ये ५४ घरमा प्रजननको संकेत देखिएको छ।

स्वास्थ्य सेवा विभागको नेतृत्वमा सरकारी विज्ञ टोलीले बागलुङमा डेंगुको कारण र भेरियन्ट पहिचान गर्न नमुना सङ्कलन, भेक्टर सर्भे र केस–कन्ट्रोल अध्ययन सुरु गर्‍यो। प्रारम्भिक सर्वेक्षणमा ७७ घरधुरीमध्ये ३६ घरमा एडिस लामखुट्टेको लार्भा भेटिएको थियो।

बागलुङ बजार क्षेत्रमा डेंगुको कारण, जोखिम कारक र फैलिरहेको भेरियन्ट पहिचान गर्न भेक्टर सर्भे तथा केस–कन्ट्रोल अध्ययन सुरु गरिएको छ। असारयता बागलुङमा १,५८९ जनामा डेंगु पुष्टि भएको छ र लार्भा खोजी तथा नियन्त्रण अभियान तीव्र पारिएको छ।

कोशी प्रदेशमा डेंगु संक्रमण ७९३ पुगेको छ र झापा सबैभन्दा जोखिममा रहेको बताइएको छ। झापामा २२८, सुनसरीमा २०३, ओखलढुंगामा १२२ र खोटाङमा ८२ केस पुष्टि भएका छन्।

सेप्टेम्बर १९ सम्म कोशी प्रदेशमा डेंगी संक्रमण ७९३ पुगेको छ, जसमा झापामा २२८ र सुनसरीमा २०३ केस पुष्टि भएका छन्। प्रदेशका १३ जिल्लामा संक्रमण फैलिएको र लामखुट्टेको बासस्थान खोजी तथा नष्ट गर्ने अभियान गर्न निर्देशन दिइएको छ।

बागलुङमा साउनयता १,४०३ जनामा डेंगु संक्रमण पुष्टि भएको छ। नियन्त्रण र अनुसन्धानका लागि सरकारी विज्ञ समूह परिचालन गरी घरघरमै नमूना सङ्कलन, बिरामीको अवस्था अध्ययन र कीट परीक्षण सुरु गरिएको छ।

इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका अनुसार देशभर डेंगु संक्रमितको संख्या ५,२३८ पुगेको छ र ७४ जिल्लामा संक्रमण देखिएको छ। बागलुङ नगरपालिका सबैभन्दा बढी प्रभावित क्षेत्र बनेको छ।

चितवनमा चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा ९२ जनामा डेंगु संक्रमण पुष्टि भएको छ। जनस्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार जिल्लाभित्र रत्ननगर नगरपालिकामा सबैभन्दा बढी र कालिका नगरपालिकामा सबैभन्दा कम केस देखिएको छ।

चितवनमा चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा ९२ जनामा डेंगु संक्रमण पुष्टि भएको छ। जनस्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार जिल्लाभित्र रत्ननगर नगरपालिकामा सबैभन्दा बढी र कालिका नगरपालिकामा सबैभन्दा कम केस देखिएको छ।

गण्डकी प्रदेशका १० जिल्लामा नौ महिनामा २,३११ जनामा डेङ्गु संक्रमण पुष्टि भएको छ, जसमा बागलुङ सबैभन्दा बढी प्रभावित छ। प्रदेश जनस्वास्थ्य कार्यालयले ‘खोज र नष्ट गर’ अभियान तीव्र पारेको छ।

बागलुङमा साउनयता १,४०३ जनामा डेङ्गु संक्रमण पुष्टि भएको छ र १,२२४ जना धौलागिरि अस्पतालमा पुष्टि भएका छन्। जिल्लामा संक्रमण बढेपछि उच्च सतर्कता र लामखुट्टेको बासस्थान नष्ट गर्ने अभियान चलाइएको छ।

लुम्बिनी प्रदेशका १२ जिल्लामध्ये पूर्वी रुकुमबाहेक ११ जिल्लामा डेंगु संक्रमण देखिएको छ र साउन मसान्तसम्म २४९ जना ओपीडीमा दर्ता भएका छन्। चिकित्सकहरूले भदौ र असोजमा जोखिम अझ बढ्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

गोरखामा साउन १ देखि भदौ २३ सम्म ८१ जनामा डेंगु संक्रमण पुष्टि भएको छ, जसमा गोरखा नगरपालिकामा ४१ र आरुघाट गाउँपालिकामा २२ जना छन्। संक्रमण बढेपछि स्थानीय तहलाई सरसफाइ र लामखुट्टे प्रजननस्थल हटाउने अभियान तीव्र बनाउन आग्रह गरिएको छ।

पाल्पामा साउन र भदौमा २५५ जनामा डेङ्गु संक्रमण पुष्टि भएको छ। स्वास्थ्य कार्यालयले सरसफाइ र लामखुट्टे नियन्त्रणका उपाय अपनाउन आग्रह गरेको छ।