मध्यपूर्व द्वन्द्व २०२६

इरान र अमेरिका करिब दुई हप्ताको तनावपछि पुनः युद्धमा लागेको छ। अमेरिकाले दुई इरानी इन्धन ट्याङ्करमाथि आक्रमण गर्यो भने इरानले मिसाइल, ड्रोन र तीव्र गतिका बोटमार्फत अमेरिकी सेनामाथि घातक हमला गरेको छ।

मध्यपूर्व द्वन्द्व अन्त्यतर्फ उन्मुख हुने संकेत देखा परिसकेका छन्। तेलको मूल्य घटेसँगै अमेरिकी सेयर बजारमा सुधार आएको छ, विशेषतया प्रविधि र औद्योगिक क्षेत्रका सेयरहरूमा वृद्धि देखिएको छ।

इरानले अमेरिकी नौसेनाको युद्धपोतमा मिसाइल आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ जसले विश्व व्यापारमा असर पारेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले 'प्रोजेक्ट फ्रिडम' नामक नौसैनिक सुरक्षा योजना घोषणा गरेका छन् र होर्मुज जलडमरूमध्यमा ६५ दिनदेखि ३ हजारभन्दा बढी जहाज अड्किएको छ।

इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह मोजतबा खामेनीले अमेरिकी नाकाबन्दी असफल भएको र अमेरिकी पराजय भएको घोषणा गरे। इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले पनि अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी असफल हुने र यसले क्षेत्रीय तनाव बढाउने चेतावनी दिएका छन्।

इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह मोजतबा खामेनीले अमेरिकाको नौसैनिक नाकाबन्दी असफल भएको र अमेरिका पराजित भएको दाबी गरे। उनले पर्सियन खाडीमा इरानको नयाँ कानुनी व्यवस्थापनको प्रशंसा समेत गरेका छन्।

मध्यपूर्व युद्धले विश्वव्यापी तेल मूल्यमा सातप्रतिशतभन्दा बढी वृद्धि भएको छ र ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य १२६.४१ अमेरिकी डलर पुगेको छ। यसले विश्व अर्थतन्त्र र कूटनीतिमा गम्भीर प्रभाव पारिरहेको छ।

मध्यपूर्व द्वन्द्वले अमेरिका, यूरोप र रूसबीच कूटनीतिक तनाव बढाएको छ, जसले विश्वमा नयाँ ध्रुवीकरण र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा चुनौती ल्याएको छ। रूसले इरानमाथि पुनः आक्रमण नगर्न चेतावनी दिएको छ र वार्तालाई समर्थन गरिरहेको छ।

संयुक्त राज्य अमेरिकाले इरानमाथि नौसैनिक नाकाबन्दी जारी राख्दै दबाब रणनीति अझै कडा बनाएको छ। यसले विश्व तेल बजारमा उतारचढाव ल्याएको र लेबनानमा द्वन्द्व तथा मानवीय संकट बढाएको छ।

अमेरिकाले इरानसँगको युद्धमा करिब २५ अर्ब अमेरिकी डलर खर्च गरिसकेको छ, जसको अधिकांश हतियार र गोला बारुदमा केन्द्रित छ। पेन्टागनले संसदीय सुनुवाइमा यो पहिलो आधिकारिक लागत विवरण प्रस्तुत गरेको छ।

इरानमा अमेरिका र इजरायलसँगको युद्ध सुरु भए यता कम्तीमा २१ जनालाई मृत्युदण्ड दिइएको छ र ४ हजारभन्दा बढी व्यक्तिलाई राष्ट्रिय सुरक्षा सम्बन्धी आरोपमा पक्राउ गरिएको छ। मानवअधिकार उल्लंघन तथा जबरजस्ती बेपत्ता पार्ने, यातना दिने आरोपहरु लगाइएको छ।

इरान युद्धका कारण रसायन आपूर्ति अवरुद्ध हुँदा प्रिन्टेड सर्किट बोर्ड (पीसीबी) को मूल्य अप्रिल महिनामा मार्चको तुलनामा करिब ४० प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। साउदी रसायन कम्पनी एसएसबीआईसीको उत्पादन बन्दले विश्वव्यापी पोलिफेनिलिन इथर अभाव भएको छ।

अमेरिका–इरानबीचको युद्धले मध्यपूर्वमा करिब ६ हजारभन्दा बढी मानिसको मृत्यु र लाखौंको विस्थापन गराएको छ। इरानमा करिब ३ हजार ३७५, लेबनानमा करिब २ हजार २९४ जनाको मृत्यु भएको र इजरायल तथा अमेरिकामा सैनिक मृत्युसहित सयौँ घाइते छन्।

अमेरिका र इरानका प्रतिनिधि अमेरिकी विशेषदूत स्टिभ विट्कोफ र ज्वाइँ जारेड कुश्नर नेतृत्वमा शान्ति वार्ताका लागि पाकिस्तानको इस्लामावाद पुगेका छन्। वार्ताले तनाव कम गरी युद्ध अन्त्य र तेलको मूल्य नियन्त्रणमा सहयोग पुर्‍‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

पाकिस्तानको पहलमा अमेरिका र इरान बीच वार्ता अनिश्चित बनेको छ। अमेरिकाको नाकाबन्दी र लेबनान युद्धविराम उल्लङ्घन वार्ताका मुख्य विवाद बिंदु रहेका छन् र अमेरिकी उपराष्ट्रपति पाकिस्तान भ्रमण स्थगित गरेका छन्।

मध्यपूर्व युद्धले विश्व बजारमा पेट्रोलियम मूल्य वृद्धिलाई उत्प्रेरित गरि नेपालमा खाद्यान्न, खाने तेल र पानीजस्ता दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूको मूल्य उच्च वृद्धि भएको छ। खाद्यान्नका मूल्य औसत ५० देखि १०० रुपैयाँसम्म बढेको छ भने पानी उद्योगको प्लाष्टिक सामग्री मूल्य ४० प्रतिशतले वृद्धि भएर बोतल र जारमा पनि मूल्य बढेको छ।

इरानले होर्मुज जल बन्दरगाह अवरुद्ध गरेको कारण अमेरिका-इरानबीच तनाव बढ्दा ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य ६.५ प्रतिशतले र डब्ल्यूटीआई कच्चा तेलको मूल्य लगभग ७ प्रतिशतले बढेको छ। यस संकटले तेल बजारमा ठूलो प्रभाव परेको छ।

पाकिस्तानको इस्लामावादमा अमेरिका र इरानबीचको शान्ति वार्ताका लागि सुरक्षा कडा गरिएको छ र अमेरिकी प्रतिनिधिहरू आइतबार त्यहाँ पुगेका छन्। इरानले अमेरिकाले नाकाबन्दी अन्त्य नगरेसम्म हर्मुज जलमार्ग अवरुद्ध राख्ने निर्णय गरेको छ।

सरकारले इजरायल, कुवेत, बहराइन र लेवनानका लागि वैदेशिक रोजगारीको श्रम स्वीकृति पुनः सुरु गरेको छ। साउदी अरेबिया, युएई, कतार, ओमान, यमन, जोर्डन र टर्कीका लागि पहिले नै पुनः सन्चालन भइसकेको छ।

इजरायल र हेजबुल्लाहबीच युद्धविरामसँगै मध्यपूर्व तनाव घट्ने आशाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य १०० डलरभन्दा तल झर्यो। ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रति ब्यारेल ९८.०५ डलर र वेस्ट टेक्सास इन्टरमीडियट क्रुडको मूल्य ९४ डलरभन्दा तल पुगेको छ।

गाजामा दुई वर्ष लामो युद्धपछि अक्टोबरमा भएको युद्धविरामपश्चात अमेरिका र हमासबीच कायरोमा पहिलो प्रत्यक्ष वार्ता सम्पन्न भयो, जसमा मानवीय सहायता र युद्धविरामका सर्तहरुको कार्यान्वयनमा छलफल भएको छ। वार्ताको अर्को चरणमा हमासको निःशस्त्रीकरण, अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा बल परिचालन र इजरायली सेना फिर्ता विषय उठाइने तय भएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प प्रशासनले इरानसँगको युद्ध चाँडो अन्त्य हुने आशा व्यक्त गरेको छ। पाकिस्तानले शान्ति वार्तामा मध्यस्थता गर्दैछ र इरानले नाकाबन्दी नहटाए खाडी क्षेत्रको व्यापारिक आवागमन रोक्ने चेतावनी दिएको छ।

इरानले पाकिस्तानमार्फत अमेरिकासँग निरन्तर सन्देश आदानप्रदान गरिरहेको जनाएको छ। अमेरिका र इरानबीच युद्धविराम वार्ता असफल भए पनि औपचारिक सहमति छैन र इरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रम संवर्द्धन जारी राख्न चाहन्छ।

मध्यपूर्व युद्धपछि विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा अनिश्चितता बढ्दा, रुसले चीनको ऊर्जा आवश्यकतामा सहयोग गर्ने संकेत गरेको छ। रुसका विदेशमन्त्री सर्गेइ लाभ्रोभले चीन भ्रमण गरी दुई देशबीच रणनीतिक साझेदारी सुदृढ गर्ने योजना प्रस्तुत गरेका छन्।

अमेरिका-इरान युद्धले नेपालमा इन्धन मूल्य वृद्धि र वैदेशिक रोजगारी कम्जोर पारेको छ। यसले विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा कमी र रेमिट्यान्समा जोखिम निम्त्याउने सम्भावना बनाएको छ।

मध्यपूर्व द्वन्द्वले नेपाली रेमिट्यान्समा करिब ४१ प्रतिशत नकारात्मक प्रभाव पार्ने सम्भावना छ।यसले बेरोजगारी वृद्धि र आर्थिक वृद्धिमा दबाब पर्न सक्ने जोखिम बढाएको छ।

पश्चिम एशियाली द्वन्द्व र आन्तरिक अस्थिरताका कारण नेपालमा निर्माण सामग्री, इन्धन र ग्यासको अभावले निर्माण कार्य ठप्प भएको छ।सरकारको बजेट खर्च कम हुनु र बजेट कटौतीको सम्भावनाले समस्या गम्भीर बनेको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आगामी दुई दिनभित्र अमेरिका र इरानबीच वार्ता पुनः सुरु हुनसक्ने बताएका छन्। ट्रम्पको बयान पाकिस्तानको इस्लामाबादमा भएको बैठकपछि आएको हो जसमा उच्च तहका अधिकारीहरू सहभागी थिए।

अमेरिकी नाकाबन्दीका बीच चिनियाँ ट्यांकर 'रिच स्टारी' हर्मुज जलडमरूम पार गर्दै फारसी खाडीबाट बाहिरिएको छ। ट्यांकरले युएईको हमरिया बन्दरगाहबाट लगभग २ लाख ५० हजार ब्यारेल मिथेनोल बोकेको थियो।

रुसका विदेशमन्त्री सर्गेइ लाभ्रोभ चीनको बेइजिङमा मध्यपूर्व युद्धबारे छलफल गर्न पुगेका छन्। चीनले युद्ध प्रभावित देशका नेताहरुलाई छलफलका लागि आमन्त्रण गरेको छ र बेइजिङ र मस्कोले तनाव कम गर्न मिलेर काम गर्ने सहमति गरेका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानी युद्धक जहाजलाई नष्ट गर्ने चेतावनी दिएका छन् र इरानको बन्दरगाहमा अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी घोषणा गरिएको छ। यसले कच्चा तेलको मूल्य लगभग ८ प्रतिशतले वृद्धि गरेको छ।

इरान-अमेरिकाबीच वार्ता असफल भएपछि तेल र डलरको मूल्यमा वृद्धि भएको छ र विश्व सेयर बजारमा गिरावट आएको छ। डोनाल्ड ट्रम्पले स्ट्रेट अफ होर्मुजमा अमेरिकी नौसेनाको नाकाबन्दी सुरु गर्ने घोषणा गरेका छन्।

मध्यपूर्व युद्धका कारण नेपालमा इन्धन मूल्य बढेको छ र रोजगार संकट उत्पन्न भएको छ। यो स्थितिले रेमिट्यान्समा समस्या निम्त्याई नेपालको अर्थतन्त्रमा मंदीको जोखिम बढाएको छ।

अमेरिका र इरानबीच २१ घण्टासम्म चलेको वार्ता कुनै सहमतिबिना टुङ्गिएको छ। इरानले अमेरिकी प्रस्ताव अस्वीकार गरी आफ्ना राष्ट्रिय अधिकारहरूको पक्षमा अडान कायम राख्यो र पाकिस्तानले संयमता र संवादमा जोड दियो।

अमेरिका र इरानबीच युद्धविराम वार्ता निष्कर्षविहीन रह्यो र आणविक कार्यक्रम विवादमा सहमति हुन सकेन। हर्मुज जलडमरूमध्यमा तनावले तेल मूल्य उच्च बनाएको छ र द्वन्द्व पुनः बढ्न सक्ने सम्भावना छ।

एशियाली विकास बैंकले आर्थिक वर्ष २०२६ मा नेपालको आर्थिक वृद्धिदर २.७ प्रतिशत रहने अनुमान गरेको छ। मध्यम पूर्व द्वन्द्वले राजनीतिक अनिश्चितता र आर्थिक वृद्धिमा बाधा पुर्‍याउने सम्भावना रहेको छ।

इजरायलले लेबनानमा सबैभन्दा ठूलो हवाई आक्रमण गरी २५४ जनाको मृत्यु र ११०० भन्दा बढीको घाइते भएको जनाएको छ। आक्रमणले हेज़बोल्लाहका विभिन्न कमाण्ड केन्द्रहरूलाई लक्ष्य बनाएको थियो।

इरानले इजरायलको लेबनानमाथिको आक्रमणपछि दुई हप्ते युद्धविराम उल्लंघन भएको भन्दै युद्धविराम र शान्ति वार्ता अव्यवहारिक भएको स्पष्ट पारेको छ। अमेरिका र इजरायलले युद्धविराम लागू नहुने र आक्रमण जारी रहने संकेत गरेका छन् भने अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले युद्धविरामलाई स्वागत गरेको छ।

इजरायली सेनाले युद्धविरामका बाबजुद दक्षिणी टायरमा आक्रमण जारी राखेको छ, जसले १५०० भन्दा बढीको मृत्यु र दस लाखभन्दा बढी विस्थापन गराएको छ। लेबनानमा ४० किलोमिटर क्षेत्रका लागि भवन खाली गर्ने आदेश जारी गरिएको छ।

युद्धविरामको सहमति हुँदाहुँदै पनि यूएई र साउदी अरबमा इरानबाट मिसाइल र ड्रोन आक्रमणहरू भइरहेकै छन्। क्षेत्रीय मुलुकहरूले उच्च सतर्कता अपनाएका छन् र पाकिस्तानले वार्ताका लागि मध्यस्थता गरेको छ।

अमेरिका र इरानबीच दुई हप्तेका लागि युद्धविराम सहमति भएको छ जसले वार्ता प्रक्रिया सहज बनाउन मद्दत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुज समुद्री मार्ग पुनः खोल्नुपर्ने शर्त राखेको छ।

यूएईको शारजाहको खोल फककन बन्दरगाह क्षेत्र नजिक मिसाइल भग्नावशेषले एक नेपाली नागरिकलाई गम्भीर चोट पुर्‍याएको छ, जसको उपचार पछि अवस्था स्थिर भएको छ। यूएईको हवाई रक्षा प्रणालीले इरानबाट लागेको मिसाइल र ड्रोनहरू रोक्दा पाँच जनालाई चोट लागेको थियो।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भोलिसम्म सम्झौता नभए इरानलाई पूर्णरुपमा समाप्त पार्ने चेतावनी दिएका छन्। उनले सैन्य कारबाही र पूर्वाधार ध्वस्त पार्ने धम्की दिएका छन्।

सरकारले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्यवृद्धि कम गर्न तथा जनतामा भार नपरोस् भनेर सार्वजनिक बिदा स्थापना र विद्यालय सत्र ढिलो सुरु गर्ने निर्णय गरेको छ।

परराष्ट्र मन्त्रालयले मध्यपूर्व द्वन्द्वमा पर्न पुगेका नेपालीहरूको तथ्याङ्क सङ्कलन गरी समस्या समाधानका लागि सहजीकरण गरिरहेको छ। ८८ हजारभन्दा बढी नेपालीले विवरण दर्ता गराइसकेका छन् र नेपाल एयरलाइन्समार्फत उडानहरू सहज बनाउन प्रयास भैरहेको छ।

नेपाल वैदेशिक रोजगार व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष राजेन्द्र भण्डारीले मध्यपूर्व युद्धले नेपालको रोजगारी र अर्थतन्त्रमा ठूलो प्रभाव पार्ने बताएका छन्। संघर्षले नेपाली मजदूरहरू स्वदेश फर्कने क्रम बढ्दा राष्ट्रिय आर्थिक प्रणालीमा चुनौती देखा पर्नेछ।

अमेरिकी मिसाइल आक्रमणमा परेका छ जना नेपालीहरू अस्पतालबाट डिस्चार्ज भएका छन् भने एक जनाको अवस्था सुधार भइरहेको छ। नेपाली दूतावासले उपचार व्यवस्थापन र सुरक्षा सूचनामा सक्रियता जनाएको छ।

संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि ठूलो सैन्य आक्रमण गरिसकेपनि इरानले मिसाइल र ड्रोन आक्रमण जारी राख्दै क्षेत्रीय अस्थिरता र ऊर्जा बजारमा प्रभाव पारिरहेको छ।

मध्यपूर्व युद्धको प्रभावले नेपाली बजारमा एक सातामा सुनको मूल्य १३ हजार रुपैयाँले बढेर चैत १३ गतेको २ लाख ८१ हजारबाट चैत २० गते २ लाख ९४ हजार पुगेको छ। मूल्यमा दैनिक रूपमा केही उतारचढाव भए पनि द्वन्द्व मुख्य कारण मानिएको छ।

मध्यपूर्व द्वन्द्वमा इरानमा लगभग १,८०० जनाको मृत्यु भएको छ, जुन इजरायल र उसका साझेदारहरूसँगको द्वन्द्वसँग सम्बन्धित छ। यसले क्षेत्रीय सुरक्षा र मानव जीवनमा गम्भीर असर पु¥याएको छ।

इरानले अमेरिकाको हवाई आक्रमणपछि नदी किनारमा आठ जनाको मृत्यु पुष्टि गरेको छ। यसले स्ट्रेट अफ होर्मुजमा यातायात अवरुद्ध भई विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिमा जोखिम ल्याएको छ।

लगभग ३५ देशले स्ट्रेट अफ होर्मुज पुनः खोल्ने र समुद्री सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने विषयमा छलफल गरेका छन्। बैठकले द्वन्द्वका कारण व्यापारीक जलमार्गमा देखिएको संकटलाई सम्बोधन गर्ने प्रयास गरेको छ।

लगभग ३५ देशले स्ट्रेट अफ होर्मुज पुनः खोल्ने र समुद्री सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने विषयमा छलफल गरेको छ। यो बैठकले द्वन्द्वका कारण व्यापारीक जलमार्गमा देखिएको संकटलाई सम्बोधन गर्ने प्रयास गरेको हो।

मध्यपूर्व द्वन्द्वमा इरानमा लगभग १,८०० जना बढीको मृत्यु भएको छ, जो इजरायल र उसका साझेदारहरू संगको द्वन्द्वसँग सम्बन्धित छ। द्वन्द्वले क्षेत्रीय सुरक्षा र मानव जीवनमा गम्भीर असर पारेको छ।

इरानले पर्सियन नयाँ वर्षको अवसरमा अमेरिकाको हवाई आक्रमणपछि नदी किनारमा आठ जनाको मृत्यु पुष्टि गरेको छ। यो आक्रमणले स्ट्रेट अफ होर्मुजमा यातायातमा अवरोध पुर्‍याएको र विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति जोखिममा पारेको छ।

इरानले इजरायलमा नयाँ मिसाइल आक्रमण गरेको छ जसमें इजरायली हवाई रक्षा प्रणालीले केही मिसाइलहरू अवरुद्ध गरेको छ। यसले तेल मूल्य वृद्धि र वैश्विक ऊर्जा बजारमा तनाव थपेको छ।

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका उपाध्यक्षका उम्मेदवार नरेशलाल श्रेष्ठले मध्यपूर्व युद्धलाई नेपाली रोजगारका लागि चुनौतीको रूपमा देखिएको बताएका छन्। यसले नेपालको रोजगार क्षेत्रमा नकारात्मक प्रभाव पार्ने सम्भावना बढाएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्धबारे राष्ट्रसम्म सम्बोधन गर्ने घोषणा गरेका छन्। यो सम्बोधन संयुक्त अमेरिकी-इजरायली आक्रमण पछिको पहिलो हो।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दुई वा तीन हप्ताभित्र अमेरिकी सेना इरानबाट फिर्ता लैजाने घोषणा गरेका छन्। यसले अमेरिका-इरान द्वन्द्वमा सम्भावित समापनको संकेत दिएको छ।

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका उपाध्यक्ष उम्मेदवार नरेशलाल श्रेष्ठले मध्यपूर्व युद्धले नेपाली रोजगारमा असर पुर्याउने भन्दै नयाँ सरकारले कर दायरा बढाएर करदर घटाउन र निजी क्षेत्रसँग सहकार्य गर्न प्रस्ताव गरेका छन्। यसले आर्थिक सुधार र रोजगार संरक्षणमा मद्दत पुर्याउने अपेक्षा छ।

इरानबाट भारत आउने तयारीमा रहेको विमान अमेरिकी हवाई आक्रमणमा क्षतिग्रस्त भएको छ। युरोपेली संघले इरानमाथि लगाएको मानवअधिकार प्रतिबन्ध १३ अप्रिल २०२७ सम्म विस्तार गरेको छ।

मध्यपूर्व तनावका कारण विश्वभरका सेयर बजारहरूमा उल्लेखनीय उतारचढाव देखिएको छ, तर नेपाली सेयर बजार तुलनात्मक रूपमा अन्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारभन्दा स्थिर देखिएको छ। कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढेकोले विश्व अर्थतन्त्रमा महँगो वृद्धि हुने चिन्ता बढेको छ।

यमनको हुथी विद्रोही समूहले इजरायलको दक्षिणी क्षेत्रमा दोस्रो चरणको क्रुज मिसाइल र ड्रोन आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। यस आक्रमणले मध्यपूर्वको द्वन्द्वलाई थप जटिल बनाएको छ र यमनको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त सरकारले यसको निन्दा गरेको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मध्यपूर्व युद्ध समाप्तिका लागि इरानलाई वार्तामा व्यस्त हुन आग्रह गरेका छन्। पाकिस्तानले अमेरिका र इरानबीच अप्रत्यक्ष वार्ताको मध्यस्थता गरिरहेको छ र इस्लामाबाद, टर्की, इजिप्टले सहकार्य गर्दैछन्।

इरानले अमेरिकाबाट आएको युद्धविराम प्रस्तावलाई समीक्षा गरिरहेको छ तर प्रत्यक्ष वार्तामा बस्ने सम्भावना अस्वीकार गरेको छ र कुनै पनि समाधान आफ्नै सर्तमा स्वीकार्ने जनाएको छ। यसमा मध्यपूर्व तनावले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र ऊर्जा आपूर्तिमा असर परेको छ।

नेपाल आयल निगमले मध्यपूर्व तनावका कारण पेट्रोल, डिजेल र मट्टितेलमा प्रतिलिटर १५ रुपैयाँले मूल्य बढाएको छ जसले यातायात र दैनिक वस्तुहरूको लागत बढाउने सम्भावना छ। निगमले मार्च १६ देखि ३१ सम्म करिब ५ अर्ब रुपैयाँ घाटा व्यहोर्नुपर्ने प्रक्षेपण गरेको छ।

डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग सम्भावित वार्ता निकट भएको दाबी गरेका छन् र ऊर्जा पूर्वाधार आक्रमण पाँच दिनका लागि स्थगित गरिएको छ। सम्झौता भए विश्व बजारमा तेल मूल्यमा गिरावट र स्थिरता आउन सक्ने सम्भावना रहेको छ।

मध्यपूर्व युद्धले नेपालमा इन्धन र दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूको मूल्य वृद्घि गरी आर्थिक संकट सिर्जना गरेको छ। ऊर्जा सुरक्षा र जलविद्युत्मा निर्भरता बढाउनुपर्ने सुझाव दिइएको छ र रेमिट्यान्समा असर पर्ने जोखिम रहेको बताइएको छ।

नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री प्रदीप पौडेलले मध्यपूर्व द्वन्द्वले बढेको महँगीलाई नियन्त्रण गर्न केही समयका लागि पेट्रोलियम पदार्थमा सहुलियत दिन सरकारलाई आग्रह गरेका छन्। उनले वैकल्पिक ऊर्जा प्रयोग र बजार अनुगमन गरी कालोबजारी रोक्नुपर्ने सुझाएका छन्।

मध्यपूर्वको द्वन्द्वका कारण दुबई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको छ जसले हजारौँ उडान र लाखौँ यात्रुलाई प्रभावित पार्दैछ। सुरक्षा कारणले सबै उडानहरू निलम्बित गरिएको र विमानस्थल नजिकै लागेको आगो नियन्त्रण गर्न समस्या भइरहेको छ।

मध्यपूर्वको तनावले भारतीय सेयर बजारमा उतारचढाव ल्याएको छ र कच्चा तेलको मूल्य बढाएको छ। विश्लेषकहरूले दीर्घकालीन लगानी अवसरहरूको संकेत गर्दै बैंकिङ, अटोमोबाइल लगायतका क्षेत्रमा दबाब र केही उद्योगमा सकारात्मक संकेत देखाएका छन्।

कतारको दोहास्थित नेपाली राजदूतावासले स्वदेश फर्कन चाहने नेपालीहरूलाई आवेदन दिन अनुरोध गरेको छ। आवेदन ताशिर साउदी भिसा सेवा केन्द्रमार्फत दिन सकिने र थप जानकारीका लागि सम्पर्क नम्बर उपलब्ध गराइएको छ।

मध्यपूर्व युद्धले स्ट्रेट अफ होर्मुजबाट हुने विश्वव्यापी व्यापारीक ढुवानी प्रभावित भएको छ। युद्धका कारण २० भन्दा बढी व्यावासायिक पानीजहाजमाथि आक्रमण भएको र ढुवानी लागत तथा समयमा वृद्धि भएको छ।

मध्यपूर्वी द्वन्द्वले नेपाली अर्थतन्त्रमा इन्धन अभाव, महँगी वृद्धि र रोजगार कटौती हुनसक्ने जोखिम बढाएको छ। यसले खाडी क्षेत्रमा रहेका २० लाख भन्दा बढी नेपाली श्रमिकको सुरक्षा र रेमिट्यान्समा असर पार्न सक्छ।

मध्यपूर्व द्वन्द्वका कारण आपूर्ति शृङ्खलामा समस्या हुन सक्ने देखिएकाले अष्ट्रेलियाले ७६२ लाख लिटर पेट्रोल र डिजेल आफ्ना आन्तरिक भण्डारबाट सार्वजनिक गर्ने निर्णय गरेको छ। सरकारले न्यूनतम भण्डारण दायित्व घटाएर आपूर्ति लचिलो बनाउन योजना ल्याएको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका पूर्वकार्यकारी निर्देशक गुणाकर भट्टले मध्यपूर्वी द्वन्द्वले नेपालको अर्थतन्त्रमा नकारात्मक प्रभाव पार्ने बताएका छन्। युद्धका कारण तेल मूल्य वृद्धि, मुद्रास्फीति बढ्ने र आर्थिक वृद्धिदर कम हुने सम्भावना देखिएको छ।

इरानका खेल मन्त्री अह्मद डोन्यामालीले मध्यपूर्व द्वन्द्वका कारण इरान २०२६ को विश्वकपमा सहभागी हुन योग्य नभएको बताएका छन्। यसले खेलाडी सुरक्षा र भिसा समस्यासँग सम्बन्धित चिन्ताहरूलाई जनाउँछ।

इरानले बहराइन र ओमानमा इन्धन ट्यांकी र जहाजमा आक्रमण तीव्र बनाएको छ र तीन नाविक बेपत्ता भएका छन्। हर्मुज जलडमरूमध्यमा जहाजहरूले अनुमति लिनुपर्ने र अमेरिकालाई मार्ग प्रयोग गर्न नदिइने चेतावनी समेत जारी गरिएको छ।

होर्मुज समुद्री मार्गमा भारततर्फ आउँदै गरेको थाइल्यान्ड स्वामित्वको जहाज आक्रमणमा परेको छ। यसले भारत र यसको छिमेकी देशहरूमा इन्धन आपूर्तिमा समस्या उत्पन्न गर्ने सम्भावना बढाएको छ।

मध्यपूर्व युद्धका कारण बढ्दो तेल मूल्यलाई नियन्त्रण गर्न जी ७ राष्ट्रका ऊर्जा मन्त्रीहरूले रणनीतिक तेल भण्डार प्रयोग गर्ने तयारी गरेका छन्। फ्रान्सले यस विषयमा जी ७ नेताहरूको भिडियो सम्मेलन बोलाउने र अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले आपतकालीन तेल भण्डार सार्वजनिक गर्ने प्रस्ताव गरेको छ।

मध्यपूर्वमा बढ्दो द्वन्द्वका कारण ५ हजार बढी नेपाली नागरिकहरूले आफू असुरक्षित रहेको जानकारी परराष्ट्र मन्त्रालयलाई दिएका छन्। मन्त्रालयले उनीहरूको सुरक्षाका लागि निरन्तर समन्वय र उद्धारमा तत्परता जनाएको छ।

नेपाल आयल निगमले उपभोक्तालाई अनावश्यक रूपमा पेट्रोलियम पदार्थ र ग्यास भण्डारण नगर्न आग्रह गरेको छ र ग्यासको सट्टा विद्युत प्रयोग बढाउन प्रोत्साहन गरेको छ। नियम विपरीत व्यवहार गरेमा कानुनी कारबाही गर्ने चेतावनी समेत दिएको छ।

फागुन २० यता मध्यपूर्वका देशबाट नेपाल फर्किने यात्रु संख्या ३,६४९ पुगेको छ, जसको तुलना मा त्यहाँ जानेहरू २,०२८ मात्रै रहेका छन्। द्वन्द्वका कारण खाडी क्षेत्रका हवाई उडानहरू प्रभावकारिताबिहीन भैरहेका छन्।

मध्यपूर्व द्वन्द्वले नेपालमा पेट्रोलियम र निर्माण सामग्रीको मूल्य वृद्धि गराएको छ, जसले ढुवानी खर्च र समग्र निर्माण लागतमा वृद्धि गरेको छ। यसले विकास र पूर्वाधार क्षेत्रको जनशक्ति र लगानीमा नकारात्मक प्रभाव पार्ने सम्भावना छ।

एनआरएनएका पूर्वअध्यक्ष आरके शर्माले मध्यपूर्वमा रहेका नेपालीहरूको सुरक्षा र हौसला अभिवृद्धिका लागि सरकारले उच्चस्तरीय कूटनीतिक पहल गर्न आग्रह गरेका छन्। उनले दूतावासमा कर्मचारी थप्न र हेल्पडेस्क सञ्चालन गर्ने र आधिकारिक सूचना दिन प्रेस ब्रिफिङ तथा मिडिया रिलिज आवश्यक भएको बताए।

मध्यपूर्व तनावका कारण त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा दैनिक १७ वटा उडान अवरुद्ध भएका छन् जसले दैनिक लगभग २ करोड १० लाख रुपैयाँ घाटा पुर्‍याएको छ। उडान संख्या र यात्रु आवागमन फागुन १५ पछि ४४देखि ६० प्रतिशतसम्म घटेका छन्।

मध्यपूर्व द्वन्द्वले नेपालमा तेल र अन्य आवश्यक वस्तुहरूको मूल्य वृद्धि गराएको छ, प्रमुख रूपमा भारतबाट आयात गरिएको पेट्रोलियममा निर्भरता हुँदा। यसले निम्न तथा मध्यम वर्गीय परिवारलाई आर्थिक संकटमा पारेको र दीर्घकालीन रूपमा ऊर्जा आयात घटाई विविधीकरण गर्न सुझाव दिइएको छ।

तेलको मूल्य ११० अमेरिकी डलर नाघेपछि जापानी निक्केई २५५ सेयर सूचक घट्ने संकेत देखिएको छ। इरानले नयाँ सर्वोच्च नेता चयन गरी मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण जारी राखेको छ।

मध्यपूर्व द्वन्द्वका कारण तेलको मूल्य लगभग १७ प्रतिशतले बढेको छ जसले विश्वव्यापी आर्थिक अनिश्चितता र ब्याजदर वृद्धिको सम्भावना उत्पन्न गरेको छ। यसले एशियाई तथा अमेरिकी सेयर बजारमा गिरावट ल्याएको र अमेरिकी डलरलाई मजबुत बनाएको छ।

इरानसँगको युद्धका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य प्रत्तिब्यारल १०० अमेरिकी डलर भन्दा माथि गएको छ। स्ट्रेट अफ हर्मुजमा अवरोधको डरले तेलको मूल्य अझै १५० अमेरिकी डलरसम्म पुग्ने सम्भावना छ।

इरानमा अली खामेनीको मृत्युपछि ‘असेंब्ली अफ एक्सपर्ट्स’ परिषद्ले नयाँ सर्वोच्च नेता चयन गर्ने प्रक्रिया सुरु गरेको छ। डोनाल्ड ट्रम्पले चयनमा आफ्नो भूमिका खेल्ने संकेत दिएका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि ‘‘धेरै कडा’’ आक्रमण गर्ने चेतावनी दिएका छन् र आवश्यक परे थप लक्ष्यहरूमा हमला गर्न सकिने संकेत दिएका छन्। इरानले आत्मसमर्पण नगर्ने अडान कायम राखेको छ।

अमेरिका र इजरायलको संयुक्त हवाई आक्रमणमा इरानमा मृत्यु हुनेको संख्या १,०४५ पुगेको छ। इरानले छिट्टै नयाँ सर्वोच्च नेता छान्ने तयारी गरिरहेको छ र प्रतिशोधात्मक आक्रमणको चेतावनी दिएको छ।

इरानले छिमेकी राष्ट्रहरूमा क्षेप्यास्त्र र ड्रोन आक्रमण सुरु गरेको छ जसले द्वन्द्वलाई विस्तार गरेको छ। अमेरिकी र इजरायली लक्ष्यमा मिसाइल प्रहार गरिएको दाबी गरिएको छ र अमेरिकी नौसेना तेल ट्यांकर सुरक्षा गर्न तयार छ।

इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुजलाई पूर्ण नियन्त्रणमा रहेको दाबी गरेको छ जसले विश्व इन्धन आपूर्तिमा प्रमुख जलमार्ग बाधित भएको छ। यसले विशेष गरी एसियाली बजारमा तेल मूल्य वृद्धि र सेयर बजारमा तीव्र गिरावट ल्याएको छ।

मध्यपूर्व द्वन्द्वले नेपालमा प्रत्यक्ष खाद्यान्न संकटको संभावना कम भए पनि इन्धन मूल्य वृद्धि र आपूर्तिमा असर पर्ने देखिन्छ, जसले खाद्यान्न महँगो हुनसक्ने जोखिम बढाएको छ। द्वन्द्वले दीर्घकालीन रुपमा आर्थिक प्रभावित पार्ने रेमिटेन्समा कमीको जोखिम समेत रहेको छ।

परराष्ट्र मन्त्रालयले खाडी क्षेत्रमा रहेका नेपालीहरूका लागि विवरण सङ्कलनका लागि पोर्टल सञ्चालन गरेको छ। नेपाली दूतावास रियादले श्रमिकहरूलाई नाम दर्ता गर्न र आवश्यक सूचना उपलब्ध गराउन आग्रह गरेको छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीकी उम्मेदवार किशोरी साहको उम्मेदवारी खारेज गरिएको पुष्टि भएको छ। यसकै सन्दर्भमा निर्वाचन आयोगले निर्वाचन प्रक्रियामा कागजात अनिवार्य लैजान र सवारी पासको दुरुपयोग नगर्न अनुरोध गरेको छ।

मध्यपूर्वमा अमेरिका, इजरायल र इरानबीचको द्वन्द्वले नेपालको अर्थतन्त्रमा बहुआयामिक खतराहरू बढाएको छ। यसले आर्थिक स्थिति जोखिमपूर्ण बनाउने सम्भावना रहेको छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीकी उम्मेदवार किशोरी साहको मध्यस्थपूर्व तनावका कारण उम्मेदवारी खारेज गरिएको छ। सर्वोच्च अदालतले दुर्गा प्रसाईंको रिटमा कारण देखाऊ आदेश जारी गरेको छ।

मध्यपूर्व द्वन्द्वले नेपालको अर्थतन्त्रमा बहुआयामिक असर पार्ने जोखिम बढेको छ। यसले देशको आर्थिक स्थिति तनावग्रस्त बनाउन सक्छ।

परराष्ट्र मन्त्रालयले खाडी मुलुकमा रहेका नेपाली नागरिकहरूको उद्धारका लागि आपतकालीन टोली गठन गरेको छ र सुरक्षा तथा समन्वयका लागि कदम चालेको छ। विभिन्न मन्त्रालय र निकायका प्रतिनिधि सही गरी तयार गरिएको टोलीले नेपालीहरूलाई सुरक्षा सावधानी अपनाउन र अनावश्यक बाहिर नजान आग्रह गरेको छ।

मध्यपूर्वी द्वन्द्व र हवाई क्षेत्र बन्द हुँदा काठमाडौंबाट १६ अन्तर्राष्ट्रिय हवाई उडान रद्द भएका छन्, जसले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा ठूलो असर पारेको छ। कतार, यूएई, कुवेत लगायतका देशहरूको एयरस्पेस बन्द भएको छ।

पश्चिम एसियाको द्वन्द्वले नेपालको अर्थतन्त्र, आपूर्ति श्रृंखला र पेट्रोलियम मूल्यमा असर पार्न सक्छ भनी विशेषज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन्। यसले रोजगारी र आम्दानीमा समेत दीर्घकालीन प्रभाव पर्ने सम्भावना रहेको छ।

परराष्ट्र मन्त्रालयले मध्यपूर्वमा रहेका नेपाली नागरिकलाई सुरक्षित रहन आग्रह गरेको छ। इरानी आक्रमणमा मृत्यु भएका दिवस श्रेष्ठको शव चाँडै नेपाल ल्याइने तयारी भइरहेको छ।

हसन खोमेनीलाई सुधारवादी नेताको रूपमा इरानका नयाँ सर्वोच्च नेता बन्नका लागि प्रमुख दाबी गरिएको छ जसले पश्चिमी देशहरूसँग कूटनीति बढाउन चाहन्छन्।

खाडीका राष्ट्रहरूमा रहेका अमेरिकी नागरिकलाई सुरक्षाका लागि तुरुन्त मध्यपूर्व छोड्न र निकासी हुन आग्रह गरिएको छ।

इरानी रिभोलुसनरी गार्डले स्ट्रेट अफ होर्मुज बन्द गरिएको घोषणा गरेको छ, जुन क्षेत्रीय समुद्री यातायातमा ठूलो प्रभाव पार्नेछ।

इरानको तेहरानमा अमेरिकी र इजरायली आक्रमणपछि सयौं बढी, कुल ७८७ भन्दा धेरैको मृत्यु भएको छ। यसले द्वन्द्वको तीव्रता र जनधनको ठूलो क्षति देखाएको छ।

इजरायलले इरानबाट प्रहार गरिएका क्षेप्यास्त्रलाई सफलतापूर्वक अवरुद्ध गरेको जनाएको छ, जसले सुरक्षामा सहजता ल्याएको छ।

वाणिज्य विज्ञ रवि शंकर सैंजुले मध्य पूर्व द्वन्द्वले नेपालको अर्थतन्त्र र पर्यटन व्यवसायमा नकारात्मक प्रभाव पार्ने बताउँदै सुरक्षा महत्त्वपूर्ण उल्लेख गरेका छन्। पर्यटक सुरक्षाको प्राथमिकताका कारण नेपालमा पर्यटक सङ्ख्या घट्न सक्ने सम्भावना छ।

मध्यपूर्व द्वन्द्वले नेपालमा तत्काल पेट्रोलियम पदार्थ अभाव नहुने सरकारले जनाएको छ। ग्यास आपूर्ति र हवाई इन्धन पर्याप्त भएको कारण त्रासको आवश्यकता नरहेको छ।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले मध्यपूर्वमा रहेका अमेरिकी नागरिकलाई तुरुन्त देश छोड्न र सुरक्षित स्थानतर्फ जान सल्लाह दिएको छ। उनीहरूलाई सहायता आवश्यक परेमा आपतकालीन लाइनमार्फत सम्पर्क गर्न भनिएको छ।

मध्यपूर्व तनावले अमेरिकी सेयर बजारमा दबाब सिर्जना गरेको छ र तेल मूल्य तीव्र वृद्धि भएको छ। यसले लगानीकर्ताको जोखिम चिन्ता बढाएको र विश्व अर्थतन्त्रमा असर पार्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।

मध्यपूर्व द्वन्द्वले नेपालका हवाई उडानहरूमा बाधा पुर्‍याएर पर्यटन क्षेत्रमा असर पारेको छ, जसले गण्डकी प्रदेशका ट्रेकिङ र साहसिक पर्यटनमा पनि नकारात्मक प्रभाव पार्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।

इरानले साउदी अरबको 'रास तनुरा' विश्वकै ठूलो तेल रिफाइनरीमा आक्रमण गरेको छ जसले रिफाइनरी पूर्ण रूपमा बन्द भएको छ। यसबाहेक इजराइल, कतार, बहराइन र संयुक्त अरब इमिरेट्समा पनि विभिन्न हमलाहरू सुरु भएका छन्।

चीनले मध्यपूर्वमा द्वन्द्व अन्त्य गर्न युद्धविराम र कूटनीतिक वार्ताको आह्वान गरेको छ। विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले सैन्य कारबाही तत्काल रोक्न र वार्तामार्फत समाधान खोज्न सुझाव दिएका छन्।

इरानको ड्रोन् आक्रमणमा युएईमा नेपाली नागरिक दिवस श्रेष्ठको मृत्यु भएको छ। श्रेष्ठ गोरखा जिल्लाका थिए र अबुधाबीस्थित नेपाली राजदूतावासले मृत्युको आधिकारिक जानकारी प्राप्त गरेको छ।

इरानले आयातोल्लाह अली खामेनीको मृत्युपछि मध्यपूर्वका सात राष्ट्रमा अमेरिकी सैन्य केन्द्रहरूमा भीषण आक्रमण गरेको छ। यसमा बहराइनको बन्दरगाहमा आगलागी र इराक, इजरायलमा मिसाइल आक्रमण सामेल छन्।

इरानको राजधानी तेहरानमा शक्तिशाली विस्फोट हुँदा आकाशमा धुवा देखिएको छ र स्थानीय बासिन्दा त्रसित भएका छन्। सरकारले देशव्यापी इन्टरनेटमा कडा प्रतिबन्ध लगाएको छ जसले वास्तविक क्षतिहरुको विवरण पत्ता लगाउन कठिनाइ भएको छ।

इरानले सर्वोच्च नेता अली खामेनीको मृत्युको प्रतिक्रिया स्वरूप मध्यपूर्वका सात राष्ट्रमा अमेरिकी र इजरायली सैन्य अखडामा क्षेप्यास्त्र र ड्रोन आक्रमण गरेको छ। बहराइनको मिना सलमान बन्दरगाहमा आगलागी, इराकको बगदादमा अमेरिकी सैनिक शिविर भेट÷क्षेप्यास्त्र प्रहार, र इजरायल तथा सिरियामा मानवीय क्षति भएका छन्।

मध्यपूर्व तनावका कारण नेपालले खाडी मुलुकका लागि श्रम स्वीकृति दिन स्थगित गरेको छ र नेपाली दूतावासहरूले सुरक्षा नियम पालना गर्न आग्रह गरेका छन्।

इरानमाथि अमेरिकी सैन्य कारबाहीमा तीन अमेरिकी सैनिक मृत्यु भए र पाँच जना घाइते भएका छन्। अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डले मृतकहरूको नाम सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ।

इरानबाट इजरायलको बेथ शेमेंश सहरमा क्षेप्यास्त्र प्रहार हुँदा ६ जनाको मृत्यु र २० भन्दा बढी घाइते भएका छन्। इजरायली सेनाले उद्धारका लागि हेलिकोप्टर परिचालन गरेको छ।

इरानी ड्रोन आक्रमणमा एक नेपाली, पाकिस्तानी र बंगलादेशी गरी तीन जनाको मृत्यु भएको छ। ५८ जना घाइते भएका छन् र यूएईले धेरै मिसाइल र ड्रोन प्रयोग गरेको छ।

इरानद्वारा संयुक्त अरब इमिरेट्समा आक्रमण हुँदा एक नेपाली नागरिकको मृत्यु भएको छ भने ५८ जना विभिन्न देशका नागरिकहरू सामान्य घाइते भएका छन्। रक्षा मन्त्रालयले सुरक्षा निकायहरूलाई सावधानी अपनाउन भनेको छ।

इरान र इजरायलबीच आक्रमणमा अहिलेसम्म कुनै नेपाली वा अन्यमा मानवीय क्षति भएको छैन। खाडी मुलुकहरूले आक्रमणको भिडियो तथा फोटो सार्वजनिक नगर्न निर्देशन दिएका छन्।

प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावको कारण बालुवाटारमा आकस्मिक मन्त्रिपरिषद बैठक बोलाएकी छिन्। बैठकमा सुरक्षा तयारी र आवश्यक कदमहरूमा छलफल गरिनेछ।

इरानी इस्लामिक रिभोल्युशनरी गार्ड कोर्प्सले मध्यपूर्वमा छैटौँ चरणको मिसाइल ड्रोन् आक्रमण थालेको छ। यसले इजरायली र खाडीका विभिन्न देशहरूमा विस्फोट र घाइते गराएको छ।

नेपाल सरकारले मध्यपूर्व द्वन्द्वका कारण खाडी मुलुकमा श्रम स्वीकृति दिने कार्य स्थगित गरेको छ र विमानस्थलमा रहेका नेपालीहरूलाई घर फर्किन निर्देशन दिएको छ। श्रम मन्त्रालयले चौबिसै घण्टा कल सेन्टर सञ्चालन गरेको छ।

इरानमा रहेका सबै १२ जना नेपाली सुरक्षित छन्। दुई जना नेपाल फर्किसकेका छन् भने थप दुई जना फर्कने क्रममा छन्। परराष्ट्र मन्त्रालयले उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ।

प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीले मध्यपूर्वमा रहेका नेपालीहरूको सुरक्षा र स्वदेश फिर्तीका लागि कूटनीतिक पहल गर्न सरकारसमक्ष आग्रह गरेको छ। युद्धले परेकाहरूको अवस्था सरकारको ध्यानाकर्षणमा ल्याइएको छ।

मध्यपूर्वी द्वन्द्वले तेल मूल्य करिब १०० अमेरिकी डलरसम्म पुग्ने सम्भावना उत्पन्न गरेको छ जसले विश्व मुद्रास्फीतिमा वृद्धि र सेयर बजारमा अस्थिरता ल्याएको छ। यसले खाडी राष्ट्रका बजार तथा उड्डयन र रक्षा उद्योगहरूमा प्रत्यक्ष प्रभाव पारेको छ।

इरानका सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनी शनिबार बिहान आफ्नै कार्यालयमा इजरायलको आक्रमणबाट मरेका छन्। यस आक्रमणमा करिब ४० जना इरानी अधिकारीहरू मारिएका छन्।

इरानमा अली खामेनीको मृत्युपछि ४० दिन राष्ट्रिय शोक मनाउने निर्णय गरिएपछि नयाँ सर्वोच्च नेता चयनको प्रक्रिया सुरु भएको छ। यस प्रक्रियामा चुनौतिहरू रहेको बताएका छन्।

इरानमाथि आक्रमणपछि नेपाली बजारमा सुनको मूल्य प्रतितोला ३ लाख २० हजार ५ सय रुपैयाँ र चाँदीको मूल्य प्रतितोला ५ हजार ९८५ रुपैयाँ पुगेको छ। सुनको मूल्य १५ फागुनको तुलनामा प्रतितोला ५ हजार ६ सय रुपैयाँले वृद्धि भएको छ।

मध्यपूर्व द्वन्द्वका कारण नेपालमा १८ वटा अन्तर्राष्ट्रिय उडान रद्द भएका छन् जसले करिब ३ हजार यात्रु प्रभावित भएका छन्। नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले खाडी मुलुकतर्फ जाने उडानहरू बढी प्रभावित भएको जानकारी दिएको छ।

नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले नेपालमा मिसाइलको धुँवा प्रवेश नगरिन आग्रह गरेका छन् र मध्यपूर्वमा भइरहेको युद्धप्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। उनले सबैलाई सजगता र धैर्यता अपनाउन आग्रह गरेका छन्।

इरानको राज्य टेलिभिजनले सर्वोच्च नेता आयतुल्लाह अली खामेनीको मृत्यु पुष्टि गरेको छ र ४० दिनको राष्ट्रिय शोक घोषणा गरेको छ। अमेरिकाका पूर्व राष्ट्रपति ट्रम्पले उनको मृत्यु दावी गरेका थिए।

इरानको होर्मोजगान प्रान्तको मिनाबस्थित विद्यालयमा मिसाइल आक्रमण हुँदा १०८ जनाको मृत्यु भएको छ। यस घटनामा संयुक्त अमेरिकी र इजरायली हवाई आक्रमणले भूमिका खेलेको छ।

इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनीको निधन पुष्टि भएपछि ४० दिनको राष्ट्रिय शोक घोषणा गरिएको छ। मृत्युको खबर सरकारी टेलिभिजनबाट रुँदै जानकारी गराइएको थियो।

अमेरिका र इजरायलको संयुक्त आक्रमणमा इरानमा कम्तीमा २०१ जनाको मृत्यु भएको छ जसमा विद्यालय घटना पनि समावेश छ। नेपाल सरकारले खाडी क्षेत्रमा रहेका नेपालीहरूलाई सुरक्षित रहन र अनावश्यक रूपमा नबाहिर निस्कन आह्वान गरेको छ।

इरानमाथि अमेरिकी र इजरायली आक्रमणपछि सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीको अवस्थाबारे विवादास्पद रिपोर्टहरू आए। इजरायलले उनको मृत्यु दाबी गरे तापनि इरानी अधिकारीहरूले उनलाई सुरक्षित र स्वस्थ रहेको बताए।

संयुक्त राष्ट्र मानव अधिकार प्रमुखले मध्यपूर्व द्वन्द्वमा सबै पक्षलाई संयमता र वार्तामा फर्कन आग्रह गरेका छन्। उनीहरूलाई यस अघि अप्रत्यक्ष वार्ताको गतिरोधले द्वन्द्व बढाएको बताइएको छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेले विश्व समुदायलाई मध्यपूर्वका घटनाप्रति संयमता अपनाउन र कूटनीतिक समाधान खोज्न आग्रह गरेका छन्। उनले नेपालीहरूको सुरक्षा र सरकारको उच्च सतर्कता आवश्यक पर्ने बताए।

इरानको होर्मोजगान प्रान्तको मिनाबस्थित बालिका प्राथमिक विद्यालयमा इजरायली आक्रमणबाट ४० विद्यार्थीको मृत्यु भयो। तेहरानमा सर्वोच्च नेता र राष्ट्रपतिको कार्यालय निशानामा परेका छन्।

नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले युएई, इजरायल र इरानमा रहेका नेपालीहरूलाई सुरक्षित रहन आग्रह गरेका छन् र नेपाली दूतावास तथा सरकारलाई सुरक्षामा अविलम्ब कदम चाल्न भनेका छन्। यसले मध्यपूर्वमा मध्यम बृद्धि भएको तनावप्रति चिन्ता देखाउँछ।

नेपाल सरकारले इजरायल र इरानको यात्रा नगर्न नेपाली नागरिकलाई आग्रह गरेको छ। परराष्ट्र मन्त्रालयले सुरक्षा सावधानी अपनाउन र सम्बन्धित निकायका निर्देशन पालना गर्न अनुरोध गरेको छ।

संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलको सैन्य आक्रमणपछि ईरानले ठूलो स्तरको विध्वंसात्मक प्रत्याक्रमणको तयारी गरिरहेको छ। तेहरानमा मिसाइल आक्रमण र विस्फोटहरू भइसकेका छन्।

अमेरिका र इरानबीच तेहरानमा भएको आणविक कार्यक्रम सम्बन्धी अप्रत्यक्ष वार्ता कुनै सम्झौताविना समाप्त भएको छ। वार्तामा प्राविधिक तहको छलफल अर्को हप्ता भियनामा जारी रहनेछ।