श्रीस्वस्थानी स्वस्थानको वृत्तान्त
Summary
स्वस्थानीव्रतकथाको प्राचीनता, उत्पत्ति र नेपाली तथा नेवारी परम्परामा यसको विकासबारे चर्चा गरिएको छ। राष्ट्रिय अभिलेखालयमा सुरक्षित पुरानो ताडपत्रदेखि काशीमा छापिएको नेपाली संस्करण र काठमाडौँ उपत्यकासँग यसको सम्बन्धसम्मका विवरण समेटिएका छन्।
Key Points
- नेपाल संवत् ६९३ (विसं १६३०) को ताडपत्रमा भेटिएको स्वस्थानीव्रतकथा हालसम्म पाइएकाे सबैभन्दा पुरानो स्वस्थानी मानिएको छ।
- नेपाली भाषामा स्वस्थानीको पहिलो मुद्रित संस्करण विसं १९४२ तिर काशीमा छापिएको हुन सक्ने र यसलाई देवराज लामिछाने पण्डितले समाजमा सुलभ बनाएको चर्चा छ।
- स्वस्थानीको मूल कथा शिवपुत्र स्कन्दकुमार र ऋषि अगस्त्यबीचको संवादमा आधारित रहेको र यसमा वैदिक तथा पुराण साहित्यको प्रभाव देखिने उल्लेख छ।
- काठमाडौँ उपत्यकाको साँखु, शालीनदी र भक्तपुरको हनुमानघाटमा स्वस्थानीसँग जोडिएका वार्षिक मेला र परम्परा आज पनि जीवित रहेको लेखमा भनिएको छ।
