विज्ञान कूटनीतिको नयाँ आयाम
Summary
नेपालको परराष्ट्र नीतिमा भूराजनीतिक सन्तुलनसँगै विज्ञान र प्रविधि कूटनीतिलाई नयाँ केन्द्रविन्दुका रूपमा अघि सारिएको छ। ब्रिक्स, एआई, नवीकरणीय ऊर्जा, अन्तरिक्ष विज्ञान र डेटा सुरक्षामा सहकार्य बढाएर राष्ट्रिय हित, रणनीतिक स्वायत्तता र डिजिटल सार्वभौमिकता मजबुत बनाउन सकिने तर्क गरिएको छ।
Key Points
- नेपालको राष्ट्रिय सामथ्र्य र अन्तर्राष्ट्रिय छवि अब विज्ञान र प्रविधि कूटनीतिबाट मापन हुने तर्क अघि सारिएको छ।
- ब्रिक्ससँग राजनीतिक होइन, प्राविधिक र वैज्ञानिक सहकार्य बढाएर नेपालले प्रविधि हस्तान्तरण र आर्थिक लाभ लिन सक्ने भनिएको छ।
- हिमाल पग्लिने, हिमताल फुट्ने र भोटेकोशीजस्ता विपद् व्यवस्थापनका लागि उपग्रह डेटा, रिमोट सेन्सिङ र अन्तरिक्ष विज्ञानमा सहकार्य आवश्यक देखाइएको छ।
- परराष्ट्र मन्त्रालय, योजना आयोग, विज्ञान मन्त्रालय र नास्ट समेटेर स्थायी विज्ञान र प्रविधि कूटनीति सेल गठन गर्न सुझाव दिइएको छ।
