खानी खन्ने छन्त्याल
Summary
छन्त्याल जातिको उत्पत्ति, बसोबास, भाषा, थर, विवाह परम्परा, पूजा–पाठ र पर्वहरूको विस्तृत परिचय दिइएको छ। खानी खन्ने पुख्र्यौली पेसादेखि भूमेपूजा, पाँरे प्रथा र माघे तथा साउने सङ्क्रान्तिको मौलिक अभ्याससमेत वर्णन गरिएको छ।
Key Points
- छन्त्याल जातिको आदिम थातथलो धौलागिरी क्षेत्र र कालीगण्डकी उपत्यका मानिन्छ, र उनीहरूको ऐतिहासिक पुख्र्यौली पेसा खानी खन्ने तथा कृषि रहेको उल्लेख छ।
- राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार छन्त्यालको जनसङ्ख्या ११ हजार ९६३ छ र उनीहरू मुख्यतः म्याग्दी, बागलुङ, गुल्मी, कास्की लगायतका जिल्लामा बसोबास गर्छन्।
- छन्त्यालहरूको आफ्नै भाषा, थर, वर्ग व्यवस्था, विवाह प्रथा र धार्मिक–सांस्कृतिक परम्परा रहेको छ, जसमा पाँरे, भूमेपूजा र धामीझाँक्री प्रथा महत्वपूर्ण छन्।
- माघे सङ्क्रान्ति, साउने सङ्क्रान्ति, भूमेपूजा, कुलपूजा र बराहपूजा छन्त्याल समुदायका प्रमुख पर्व तथा धार्मिक अभ्यास हुन्।
