७० वर्षदेखि विश्वभर सत्ता फेर्ने अमेरिकी भोक : आखिर वासिङ्टनले विगतबाट के सिक्यो ?
Summary
अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि गरेको हवाई आक्रमणपछि पश्चिम एसियामा युद्ध चर्किएको छ र विश्व ऊर्जा बजारसमेत प्रभावित भएको छ। इरानको १९५३ को कू, २०१५ को आणविक सम्झौता र पछिल्ला सत्ता परिवर्तन प्रयासहरूको इतिहासले बाह्य हस्तक्षेपका दीर्घकालीन सीमाहरू फेरि उजागर गरेको छ।
Key Points
- अमेरिका र इजरायलले इरानका विभिन्न क्षेत्रमा आक्रमण गरेपछि सुरु भएको युद्धले खाडी र विश्व ऊर्जा बजारमा ठूलो असर पारेको छ।
- सन् १९५३ मा सीआईए र बेलायतको सहयोगमा मोहम्मद मोसद्देघलाई हटाएर शाह मोहम्मद रेजा पहलवीलाई फर्काइएपछि इरान–अमेरिका सम्बन्ध जटिल बनेको इतिहास छ।
- १९७९ को इस्लामिक क्रान्ति, २०१५ को जेसीपीओए सम्झौता र २०१८ मा ट्रम्पद्वारा सम्झौताबाट अलग हुने निर्णयले तनाव झन् बढायो।
- इरान, इराक, अफगानिस्तान र लिबियामा अमेरिकी हस्तक्षेपले सत्ता परिवर्तन त गर्यो, तर दीर्घकालीन स्थिरता र अमेरिकी लक्ष्य हासिल गर्न सकेन भन्ने तर्क लेखको मुख्य निष्कर्ष हो।
