सिन्धु घाटी सभ्यतामा पीपल
Summary
सिन्धु घाटी सभ्यताका मुद्रामा देखिने पीपलको आकृतिलाई धार्मिक जीवन, वृक्षपूजा र उर्वरता–प्रतीकसँग जोडेर व्याख्या गरिएको छ। तर लेखले बौद्ध र वैदिक सन्दर्भमा प्रचलित कतिपय बुझाइ भ्रमपूर्ण हुन सक्ने भन्दै पीपलको ऐतिहासिक अर्थबारे गहिरो व्याख्या गर्छ।
Key Points
- मोहनजोदडो र हडप्पाबाट प्राप्त धेरै मुद्रामा पीपलको पात र वृक्षको आकृति भेटिएको छ।
- लेखले पीपललाई सिन्धु सभ्यतामा पवित्र वृक्ष वा वृक्षपूजासँग जोडिन सक्ने संकेत गर्छ, तर त्यसको ठोस धार्मिक निष्कर्ष निकाल्न कठिन भएको बताउँछ।
- पीपलको पूजा वैदिक परम्पराको मौलिक भाग नभई पछि विष्णुसँग जोडेर व्याख्या गरिएको हुन सक्ने तर्क गरिएको छ।
- सिन्धु सभ्यतामा पीपलको चित्र भेटिनु बौद्ध धर्मको अस्तित्वको प्रमाण होइन; बौद्ध बोधिवृक्ष र सबै पीपल एउटै होइनन्।
