‘अस्ताउँदो क्षेत्र’ नबनोस् सिँचाइ
Summary
नेपालको सिँचाइ क्षेत्रले विस्तार भए पनि भरपर्दो सेवा, मर्मत र व्यवस्थापन अभावका कारण अपेक्षित उत्पादन दिन नसकेको विश्लेषण गरिएको छ। खाद्य सुरक्षा र कृषि उत्पादकत्वका लागि प्रणालीको आधुनिकीकरण, पुनःस्थापना र संस्थागत सुधार अपरिहार्य रहेको लेखले जोड दिएको छ।
Key Points
- नेपालमा सिँचाइयोग्य करिब २५ लाख हेक्टरमध्ये झन्डै ६० प्रतिशत क्षेत्रमा पूर्वाधार पुगे पनि वर्षभरि भरपर्दो सिँचाइ उपलब्ध हुने क्षेत्र करिब एकतिहाइ मात्र रहेको तथ्य प्रस्तुत गरिएको छ।
- कृषि उत्पादकत्वका लागि सिँचाइसँगै मल, बीउ, माटो, प्रविधि र बजार पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण भएकाले सम्पूर्ण दोष सिँचाइमा मात्र थोपर्नु उचित नहुने लेखमा भनिएको छ।
- पुराना प्रणालीको जीर्ण अवस्था, ढिलो मर्मत, अतिक्रमण र जलवायु परिवर्तनका कारण सञ्चालनमा रहेका सिँचाइ संरचनाको पुनःस्थापना र आधुनिकीकरणलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने सुझाव दिइएको छ।
- आयोजना छनोट, मापन प्रणाली, डिजिटल अनुगमन र संस्थागत पुनःसंरचनामार्फत सिँचाइलाई ‘अस्ताउँदो क्षेत्र’ होइन, कृषि समृद्धिको आधार बनाउन सकिने निष्कर्ष निकालिएको छ।
